ابِڙو اڪيڊميءَ ۾ داخل ٿيل تاريخون
- عيسوي سڀ -- قبل مسيح سڀ -- هجري سڀ -

ڪل صفحا: 14

پوئتي |(موجوده صفحو: 7)-(ڪل صفحا: 14| اڳتي

تاريخ:--- A.D-1843.02.00
وضاحت:--- اها فيبروري 1843ع جي پهرين هفتي جي ڳالهه آهي جڏهن ٽالپرن ڏٺو ته هاڻي انگريز بنهه نه مڙندا ۽ چارلس نيپئر هر دليل ۽ هر ٺاهه کي رد ڪندو ٽالپر راڄ جي خاتمي لاءِ آخري بهانا پيش ڪري رهيو آهي.
مضمون:--- نوشهرو فيروز

تاريخ:--- A.D-1843.02.15
وضاحت:--- انگريزن سان بارودي ويڙهه اصل ۾ 15_ فيبروري 1843ع کان شروع ٿي. 16 فيبروري ٿي چارلس نيپئر مٽياريءَ لڳ حيدرآباد کان 17_ميلن جي پنڌ تي ٽي هزار لشڪر سان گڏ اچي پهتو هو. 15_فيبروريءَ تي مير شهداد خان انگريزن جي ريزيڊنسيءَ تي حملو ڪيو هو، اها ريزيڊنسي حيدرآباد کان ٽي ميل اتر اولهه ۾ هئي. بارود گهٽ هئڻ سبب حملو ناڪام ٿي ويو هو.
مضمون:--- مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون

تاريخ:--- A.D-1846.00.00
وضاحت:--- سهراباڻين (خيرپور) مان مير علي مراد انگريزن جو طرفدار هو، تنهن ڪري انگريزن سندن رياست برقرار رکي. باقي مير پهرين قيد ٿيا، پوءِ ڪلڪتي ۾ نظربند ٿيا، پوءِ بچيل ميرن کي سنڌ ۾ جاگيرون ڏنيون ويون. 1846ع ۾ سنڌ کي بمبئيءَ سان لاڳو ڪري ڪمشنري صوبو بڻايو ويو. جُون 1936ع ۾ سنڌ بمبئيءَ کان جدا ٿي.
مضمون:--- سياسي ماضي

تاريخ:--- A.D-1856.00.00
وضاحت:--- 1856ع ڌاري هندستان سرڪار اٽڪ وٽ سنڌوءَ هيٺان هڪ سرنگهه کوٽڻ جو ڪم به شروع ڪيو هو پر اهو ڪم نه ٿي نه ٿيو، نيٺ پنجاب اسٽيٽ ريلوي فيصلو ڪيو ته نديءَ مٿان پُل ٺاهي وڃي. 1883ع جي هڪ لکت موجب اها سرنگهه سچ پچ ته 1862ع ۾ مڪمل به ٿي هئي پر اها پاڻيءَ سان ڀرجي وڃڻ سبب بيڪار ٿي وئي ڇو ته ان مان پاڻي ڪڍڻ مشڪل هو.
مضمون:--- اٽڪ پُل

تاريخ:--- A.D-1858.00.00
وضاحت:--- ٻٻر سنڌ ۾ سڀ کان گهڻو آهي، پر درياهي ٻيلن جي صورت ۾. ٻٻر جا هٿرادو ننڍا ننڍا ٻيلا پوکڻ جو رواج سنڌ ۾ 1858ع کان پيو آهي، جڏهن سنڌ جي ڪمشنر بارٽلي فيئر هڪ سرڪيولر ذريعي پنهنجن ڊپٽي ڪمشنر کي حڪم ڪيو ته اهي هاري ڪٽنبن کي ڏهن ڏهن ايڪڙن جي ايراضي مفت فراهم ڪن، ته جيئن اهي ان زمين تي وڻ پوکين. سنڌ ۾ ”هڙي“ معنيٰ خانگي زرعي زمين تي ٻٻرن جو جهڳٽو. وڻن جي ٻين قسمن جي اهڙن جهڳٽن کي هڙي نٿو چيو وڃي. هن وقت حيدرآباد ضلعي ۾ هڙيون پوکڻ جو رواج آهي پر اتر ۽ لاڙ ۾ اهو رواج گهٽ آهي. هن وقت وڌ ۾ وڌ هڙيون حيدرآباد ۽
مضمون:--- هُڙيون

تاريخ:--- A.D-1858.06.24
وضاحت:--- جان برائٽ 24 -جون 1858ع: پنج يا ڇهه صوبا مڪمل اختيارين سان هڪ جدا رياست ٿي ويندا. ڏسو جنگ آزادي 1857ع ۾ ٿي آهي ۽ هڪ سال اندر مسلمانن کي آزاد ملڪ جو آسرو يا رشوت آڇي وئي آهي
مضمون:--- علي خان ابڙو

تاريخ:--- A.D-1859.00.00
وضاحت:--- پير مهر علي شاهه هيءُ اهو ئي صوفي شاعر آهي جنهن جو شعر سڀني ٻڌو آهي ته ڪٿي مهر علي، ڪٿي تيري ثنا گستاخ اکيان ڪٿي جا لڙيان! هيءُ درويش 1859ع ۾ ڄائو. گولڙهه شريف ۾ مرڪز ٺاهيائين جيڪو مارگله جي دامن ۾ اٽڪ ۽ جهلم جي وچ تي آهي. پير مهر علي شاهه ڪجهه ڪتاب به لکيا ۽ مريدن جي سياسي رهنمائي به ڪئي. پهرين مهاڀاري لڙائي وقت هن پنهنجن مريدن کي هدايت ڪئي هئي ته اهي انگريزن جي لشڪر ۾ ڀرتي ٿي سامراجي ڌر نه ٿين. هن ڪڏهن به ڪنهن انگريز عملدار جي حڪم تي حاضري نه ڏني.
مضمون:--- پوٺو هار جا ڪجهه درويش

تاريخ:--- A.D-1863.00.00
وضاحت:--- شري بابا بنکنڊي 1823ع ڌاري هن آستان تي پهتو ۽ هڪ سؤ ورهين جي ڄمار ۾ 1863ع ڌاري پرلوڪ پڌاري ويو. سندس اصل نالو ٻالچند هو پر ڇاڪاڻ ته هن نون سالن جي عمر ۾ گهر ڇڏيو ۽ بَنَ جو راهي ٿيو تنهن ڪري سندس گروءَ نالو مٽائي ’بن کنڊي‘ رکي ڇڏيو. هُو ذات جو برهمڻ ۽ اداسي پنٿ سان واسطو رکندڙ هو. اداسي پنٿي معنيٰ اهڙو ساڌو جيڪو سڄي عمر شادي نه ڪري ۽ پنهنجو اندر ماري ڇڏي . اداسي پنٿي سنياسي ۽ ساڌو ويرانن ۾ رهي پوري ڌيان سان تپسيا ڪندا آهن.اسان وٽ اداسي پنٿ سک مت سان لاڳاپيل رهيو آهي پر پوءِ ڏٺو ويو ته ڪي ’اداسي
مضمون:--- ساڌ ٻيلو

تاريخ:--- A.D-1867.00.00
وضاحت:--- 1867ع جي انگن اکرن موجب تحصيل ديري غازي خان جي آبادي هڪ لک چاليهه هزار هئي. ٻين تحصيلن جي آبادي ڪجهه هن ريت هئي: ڄام پور 62 هزار ۽ راڄڻ پور 72 هزار. ديري غازي خان کي هر دور ۾ وڏي اهميت حاصل رهي آهي ڇو ته اتي گذريل صديءَ ۾ به باقاعدي فوجي ڇانوڻي موجود هئي.
مضمون:--- تاريخ جاگرافي

تاريخ:--- A.D-1870.00.00
وضاحت:--- 1870ع ڌاري ڪرنل ’نچن‘ پتڻ منارا وٽ کوٽائي ڪرائي هئي پر چون ٿا ته ان وقت هڪ ڏاڍي عجيب ڳالهه ٿي. کوٽائيءَ دوران زمين مان ڏاڍو ڌپارو پاڻياٺو مادو نڪتو جنهن تي وڏا وڏا ماڪوڙا ويٺل هئا. ان مخلوق جنهن کي به چڪ پاتو اهو اتي جو اتي ڦٿڪي مري ويو، جنهن کان پوءِ کوٽائي بند ڪئي وئي. اندازو آهي ته پتڻ مناري وارو آڳاٽو شهر لڳ ڀڳ هڪ سؤ چورس ميلن تي پکڙيل هو جڏهن ته ڀرپاسي ۾ چئن پنجن ميلن جي دائري ۾ لڀجندڙ اڪثر دڙا هن ئي شهر جا مختلف پاڙا هئا. هن شهر جو اصل نالو ڇا هو؟ ڪو به ٻڌائي نه سگهيو آهي. البت سڪندر اعظم
مضمون:--- عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار

تاريخ:--- A.D-1875.00.00
وضاحت:--- ڄام پور جي تاريخ منشي حڪم چند (1875ع) لکي ٿو ته: ”آباديءَ جو پراڻو حال معلوم ناهي سواءِ ان جي ته ڇهه سؤ سال اڳ ڄام نالي جنهن جي قوم جٽ مانڪ هئي، هن شهر کي آباد ڪيو ۽ ان جي نالي تي شهر جو نالو ڄام پور ٿيو ... ذڪر ڪيل مانڪ جو اولاد هاڻي هن شهر ۾ ناهي ...1868ع ۾ پختين عمارتن سان هڪ سڌي بازار ٺاهي وئي جيڪا سهڻي آهي ... بازار جو ڪجهه حصو اُس کان بچڻ لاءِ ڍڪيل آهي .... شهر ۾ ٿانو ٺاهڻ ۽ ڪاٺيءَ جو ڪم تمام سٺو ٿئي ٿو ... شهر ۾ آفيم ۽ نير جو ڪم تمام گهڻو ٿئي ٿو ... دڪاندار مال خريد ڪري دڪان تي رکن ٿا ج
مضمون:--- ڄام پور جي تاريخ

تاريخ:--- A.D-1878.00.00
وضاحت:--- واگھه يا پٽاپٽي شينھن سنڌوءَ جي ٻيلن ۾ 1878ع ۽ 1886ع ۾ به ڏٺا ويا. ڪارو شينھن 1928ع ۾ جيڪب آباد ۽ 1939ع ۾ روھڙيءَ ۾ ڏٺو ويو. بگھڙ، چِٽو، سِيسر، روجھه ۽ سانبر ته ويجھي ماضيءَ ۾ به موجود ھئا. سانبر اصل ھِند سِنڌ جو پَھـرُو آھي پر ھتان نابود ٿي ويو آھي. گھڻو اڳ ان جا ڪي داڻا يورپ کڄي ويا ھئا، جتي انھن جا نه رڳو ڌڻ ٿي ويا آھن پر اھي اُتي جھنگلي جيوت جو حصو ٿي ويا آھن.
مضمون:--- نابود جھـنـگـلـي جـيـوت

تاريخ:--- A.D-1882.00.00
وضاحت:--- ديرو اسماعيل خان، لڳ ڀڳ چار سؤ سال پراڻو (سورهين صديءَ جو) شهر آهي. مقامي زبان ۾ ديرو معنيٰ ٿاڪ، ڪئمپ يا چوڪي آهي. 1882ع ڌاري شهر جي آبادي 23 هزار هئي.
مضمون:--- ديرو اسماعيل خان

تاريخ:--- A.D-1882.12.00
وضاحت:--- اٽڪ واري پل جو ڪم 1880ع کان هٿ ۾ کنيو ويو پر اصل ڪم ڊسمبر 1882ع ۾ شروع ٿيو. پُل مئي 1883ع ۾ جڙي تيار ٿي ۽ ٽريفڪ لاءِ کولي وئي. اٽڪ تي پُل وجهڻ جو هيءَ چئلنج لنڊن جي هڪ ڪمپني ويسٽ وڊ بئلي اينڊ ڪمپني قبول ڪيو هو. چئلنج ان ڪري ٿو چئجي ته اها درياهه جي وڌ ۾ وڌ سطح کان به مٿي ٻڌڻي هئي، يعني نوي فٽن کان مٿي! ڪهڙي خبر ته هن پورالي نديءَ جي من ۾ ڪڏهن ڪهڙي ڳالهه ٿي اچي ۽ ڀرجي ڀرجي ٻوڙان ٻوڙ ڪري!
مضمون:--- اٽڪ پُل

تاريخ:--- A.D-1883.05.00
وضاحت:--- اٽڪ واري پل جو ڪم 1880ع کان هٿ ۾ کنيو ويو پر اصل ڪم ڊسمبر 1882ع ۾ شروع ٿيو. پُل مئي 1883ع ۾ جڙي تيار ٿي ۽ ٽريفڪ لاءِ کولي وئي. اٽڪ تي پُل وجهڻ جو هيءَ چئلنج لنڊن جي هڪ ڪمپني ويسٽ وڊ بئلي اينڊ ڪمپني قبول ڪيو هو. چئلنج ان ڪري ٿو چئجي ته اها درياهه جي وڌ ۾ وڌ سطح کان به مٿي ٻڌڻي هئي، يعني نوي فٽن کان مٿي! ڪهڙي خبر ته هن پورالي نديءَ جي من ۾ ڪڏهن ڪهڙي ڳالهه ٿي اچي ۽ ڀرجي ڀرجي ٻوڙان ٻوڙ ڪري!
مضمون:--- اٽڪ پُل

تاريخ:--- A.D-1886.00.00
وضاحت:--- ڄام پور جي تاريخ منشي حڪم چند (1875ع) لکي ٿو ته: ”آباديءَ جو پراڻو حال معلوم ناهي سواءِ ان جي ته ڇهه سؤ سال اڳ ڄام نالي جنهن جي قوم جٽ مانڪ هئي، هن شهر کي آباد ڪيو ۽ ان جي نالي تي شهر جو نالو ڄام پور ٿيو ... ذڪر ڪيل مانڪ جو اولاد هاڻي هن شهر ۾ ناهي ...1868ع ۾ پختين عمارتن سان هڪ سڌي بازار ٺاهي وئي جيڪا سهڻي آهي ... بازار جو ڪجهه حصو اُس کان بچڻ لاءِ ڍڪيل آهي .... شهر ۾ ٿانو ٺاهڻ ۽ ڪاٺيءَ جو ڪم تمام سٺو ٿئي ٿو ... شهر ۾ آفيم ۽ نير جو ڪم تمام گهڻو ٿئي ٿو ... دڪاندار مال خريد ڪري دڪان تي رکن ٿا ج
مضمون:--- ڄام پور جي تاريخ

تاريخ:--- A.D-1888.00.00
وضاحت:--- انگريزن بهادر ملڪ ۾ ريلوي سرشتو قائم ڪرڻ ۾ گهڻي سرگرمي ڏيکاري. ريلوي سرشتي لاءِ سڀ کان ڏکيو ڪم درياهن تي پليون وجهڻ هو. لئنسڊائون پل 1888ع ۾ ٺهي پوري ٿي ۽ ٻئي سال 17 مارچ 1889ع تي اچ وڃ لاءِ کولي وئي. پل جو نالو تڏهوڪي انگريز وائسراءِ لارڊ لئنسڊائون جي پويان رکيو ويو ۽ ان جو افتتاح بمبئيءَ جي گورنر لارڊ ري (Lord Reay) ڪيو. پل جي اڏاوت ڏهن سالن جي عرصي ۾ مڪمل ٿي وئي، ان سان گڏ سنڌوءَ جا ٻئي ڪنارا ڳنڍجي هڪ ٿي پيا. پل ٺهڻ کان اڳ ريلوي جا مسافر ۽ گاڏا آگبوٽن جي ذريعي درياهه ٽپندا هئا.
مضمون:--- لئنسڊائون پُل

تاريخ:--- A.D-1889.03.17
وضاحت:--- انگريزن بهادر ملڪ ۾ ريلوي سرشتو قائم ڪرڻ ۾ گهڻي سرگرمي ڏيکاري. ريلوي سرشتي لاءِ سڀ کان ڏکيو ڪم درياهن تي پليون وجهڻ هو. لئنسڊائون پل 1888ع ۾ ٺهي پوري ٿي ۽ ٻئي سال 17 مارچ 1889ع تي اچ وڃ لاءِ کولي وئي. پل جو نالو تڏهوڪي انگريز وائسراءِ لارڊ لئنسڊائون جي پويان رکيو ويو ۽ ان جو افتتاح بمبئيءَ جي گورنر لارڊ ري (Lord Reay) ڪيو. پل جي اڏاوت ڏهن سالن جي عرصي ۾ مڪمل ٿي وئي، ان سان گڏ سنڌوءَ جا ٻئي ڪنارا ڳنڍجي هڪ ٿي پيا. پل ٺهڻ کان اڳ ريلوي جا مسافر ۽ گاڏا آگبوٽن جي ذريعي درياهه ٽپندا هئا.
مضمون:--- لئنسڊائون پُل

تاريخ:--- A.D-1901.00.00
وضاحت:--- رضا علي عابدي جنهن بي بي سي لاءِ ”شير دريا“ جي عنوان هيٺ دستاويزي رپورٽ تيار ڪئي آهي، پڻ ساڳي ڳالهه جي تصديق ڪندي وڌيڪ چوي ٿو ته 1964ع ۾ ٺاهيل اريگيشن اسڪيم به مفاد پرست طبقي جي زمينن کي آباد ڪرڻ لاءِ ٺاهي وئي، جنهن ڪري عام ماڻهوءَ کي ڪو به فائدو نه مليو. عابديءَ ڪالاباغ بابت رپورٽ ۾ پنجاب جي جاگيردارن جي مفادن جو ذڪر به ڪيو آهي جنهن موجب ڪالاباغ کي سرحد صوبي جي قدرتي حدن ۾ رکڻ بدران 1901ع ۾ پنجاب جي حدن ۾ شامل ڪيو ويو.
مضمون:--- ڪالاباغ کان چشمه تائين

تاريخ:--- A.D-1901.00.00
وضاحت:--- علامه علي خان ابڙي جي والد جو نالو عمر خان ۽ والده جو نالو بصره خاتون هو. عمر فقير صوفي منش، عقل فهم جو مالڪ هو، پر شريعت ۽ روزي نماز کان پاسيرو هو، ’دوزخ کي دڙڪو ۽ بهشت کي دلاسو‘ سمجهندو هو. هن پنهنجن سڀني پٽن کي پڙهائڻ جو فيصلو ڪيو. ان طرح علي خان ابڙو اسڪول وڃڻ لڳو ۽ ٻارهن ورهين جي عمر ۾ 1901ع ۾ سنڌ مدرسي ۾ داخل ٿيو. 1906ع ۾ سنڌ مدرسي مان مئٽرڪ ڪيائين، پرنسپال وائنس صاحب جي همت افزائيءَ سان جهونا ڳڙهه ۽ بمبئيءَ مان تعليم ورتائين ۽ فيلو ٿي رهيو. 1912ع ۾ ايم. اي ڪيائين.
مضمون:--- علامه علي خان

پوئتي |(موجوده صفحو: 7)-(ڪل صفحا: 14| اڳتي