ابِڙو اڪيڊميءَ ۾ داخل ٿيل تاريخون
- عيسوي سڀ -- قبل مسيح سڀ -- هجري سڀ -

ڪل صفحا: 14

پوئتي |(موجوده صفحو: 3)-(ڪل صفحا: 14| اڳتي

تاريخ:--- A.D-1451.00.00
وضاحت:--- مخدوم بلاول جي شهادت 26 نومبر 1522ع (پهرين محرم 929 هجري) تي ٿي. جڏهن ته سندن پيدائش جي تاريخ 1451ع (856 هجري) چئي وڃي ٿي. قاضي مشتاق متعلوي جي شجري موجب مخدوم بلاول سمون شاهي خاندان مان هو.سندس ڏاڏو مخدوم ادريس سمونسمي سلطان ڄام نظام الدين (وفات : 1508ع) جو ڀاءُ هو. مخدوم ادريس پنهنجي فقيري طبيعت سبب ٺٽو ڇڏي ٽَلٽيءَ ۾ آباد ٿيو هو.
مضمون:--- مخدوم بلاول

تاريخ:--- A.D-1460.00.00
وضاحت:--- . اهو شهر پنهنجي شان شوڪت جي انتها تي ڄام نندي ( ڄام نظام الدين : 866هه- 914 هه (1460ع -1508ع) جي مستحڪم حڪمرانيءَ واري دور ۾ پهتو. پر، ابتدائي ٺٽ يا شهر جو ابتدائي ماڳ ڪهڙو هو؟ هن موقعي تي ڊاڪٽر بلوچ صاحب ان ڏکئي سوال جو جواب ڏيڻ جي ڪوشش ڪري ٿو:
مضمون:--- ٺٽو1

تاريخ:--- A.D-1469.04.15
وضاحت:--- گرونانڪ جي پيدائش پنجاب جي ضلعي شيخو پوره ۾ تلونڊي راءُ پوره نالي ڳوٺ ۾ رهندڙ کتري گهراڻي ۾ 15 اپريل 1469ع تي ٿي. سندس پيءُ جو نالو ڪالو راءُ يا ڪلياڻ چند مهتا هو. ماءُ جو نالو ترپتا ۽ ڀيڻ جو نالو نانڪي هو. 18 ورهين جي ڄمار ۾ سندس شادي ٿي. کيس ٻه پٽ ڄاوا. وڏو پٽ سري چند 1494ع ۾ ڄائو ٻيو پٽ لکميچند 1497ع جي فيبروريءَ ۾ ڄائو. گرونانڪ جو ديهانت 1538ع ۾ ٿيو. سندس اگني سنسڪار راوي نديءَ جي ڪناري ڪيو ويو. روايت آهي ته ديهانت کان اڳ گروءَ هڪ گيت گوڙي راڳ ۾ ڳاتو:
مضمون:--- گرونانڪ

تاريخ:--- A.D-1479.04.15
وضاحت:--- گرونانڪ جو جنم 15- اپريل 1469ع تي ٿيو. هن دور ۾ هيٺئن طبقي جا هندو طبقابراهمڻ بالادستي ۽ ريتن رسمن جي چيڀٽ ۾ نپوڙجي چڪا هئا، ٻئي طرف مسلمان حاڪمنپنهنجي مرضي ٿي هلائي، ان ڪري ماڻهو ٻِٽي تڪليف ۾ هئا. گرونانڪ جو پرچار سماجي اڻ برابرين خلاف هلچل ثابت ٿيو. سندس مرضي هئي ته ڪنهن ريت سڀ سوچون ”هڪ سچ“ تي متفق ٿين!
مضمون:--- سک مت

تاريخ:--- A.D-1489.00.00
وضاحت:--- رگ ويد رچنا جو زمانو عام طور تي 1000 ق. م. سمجهيو وڃي ٿو پر ان ۾ ڏنل واقعا اڃا به قديم ٿي سگهن ٿا. واضح هجي ته سنڌو تهذيب جي زوالجو دور 1800 ق. م. ڪٿيو ويو آهي ۽ 1500 ق. م. کان سينٽرل ايشيا جا ڪي حملي آور قبيلا اپکنڊ ۾ اچڻ لڳا هئا. ديوتائن سان جنگ کان پوءِ هڙند ويران ٿي ويو. گهڻو گهڻو پوءِ سڪندر لوڌيءَ (1489/ 1517ع) هيءُ شهر آباد ڪيو ۽ ناهڙين کي جاگير ڪري ڏنائين. پراڻو شهر اڃا ڦٽل حالت ۾ آهي.
مضمون:--- سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ

تاريخ:--- A.D-1490.00.00
وضاحت:--- ان کان پوءِ ارغونن ۽ درياهه خان جا معرڪا ٿيا. نيٺ، 1490ع ۾ سلطان محمد مارجي ويو ۽ سنڌ جو وڃايل علائقو واپس ٿيو.
مضمون:--- درياهه خان جي رانئڪ

تاريخ:--- A.D-1490.00.00
وضاحت:--- هيءَ رانئڪ شايد 1490ع کان ٺهڻ شروع ٿي. ان تحرير ۾ ارغونن تي درياهه خان جي ان فتح جو حوالو به آهي جنهن ۾ هن اميرالزنون جي وڏي پٽ کي جنگ جي ميدان ۾ شڪست ڏني هئي ۽ قتل ڪيو هو.
مضمون:--- درياهه خان جي رانئڪ

تاريخ:--- A.D-1492.00.00
وضاحت:--- ملڪ راڄپال جي مقبري جي اتر اوڀر ۾ هي پڪسروَ مقبرو فتح خان جي همشيره ( ڄام نندي جي ڌيءَ) سان منسوب آهي. مقبري ۾ اندر عربي لکت 898هه (1492ع) جي تاريخ ڏيکاري ٿي. هيءَ اڏاوت به هڪ پوٺي تي آهي
مضمون:--- فتح خان جي ڀيڻ جو مقبرو

تاريخ:--- A.D-1509.00.00
وضاحت:--- ڄام نظام الدين جي مقبري واري عمارت تي ٿيل اُڪر سنڌي هنرمندن جي صدين جي تجربي جي عڪاس آهي. مقبري جي اندرئين دورازي جي سردر تي موجود تحرير موجب هيءَ عمارت 951هه (1509ع) ڌاري جي آهي، ۽ اها سلطان فيروز تعمير ڪرائي پر تاريخ دان ان تي شڪ ڏيکارين ٿا.
مضمون:--- ڄام نندي جو مقبرو

تاريخ:--- A.D-1517.00.00
وضاحت:--- رگ ويد رچنا جو زمانو عام طور تي 1000 ق. م. سمجهيو وڃي ٿو پر ان ۾ ڏنل واقعا اڃا به قديم ٿي سگهن ٿا. واضح هجي ته سنڌو تهذيب جي زوالجو دور 1800 ق. م. ڪٿيو ويو آهي ۽ 1500 ق. م. کان سينٽرل ايشيا جا ڪي حملي آور قبيلا اپکنڊ ۾ اچڻ لڳا هئا. ديوتائن سان جنگ کان پوءِ هڙند ويران ٿي ويو. گهڻو گهڻو پوءِ سڪندر لوڌيءَ (1489/ 1517ع) هيءُ شهر آباد ڪيو ۽ ناهڙين کي جاگير ڪري ڏنائين. پراڻو شهر اڃا ڦٽل حالت ۾ آهي.
مضمون:--- سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ

تاريخ:--- A.D-1520.00.00
وضاحت:--- ان ئي دور ۾ بکر قلعي جي ڏکڻ اوڀر وارو خوني برج ڪيترن ئي سُورهين کي کائي ويو. اهو خوني برج 1520ع کان 1522ع تائين اگهاڙي ظلم جو مثال هو.
مضمون:--- سکر ۽ بکر جي تاريخ

تاريخ:--- A.D-1520.00.00
وضاحت:--- شاهه بيگ جيڪو قنڌار ڦرجڻ جي يقيني خطري کانپوءِ نئون علائقو هٿ ڪرڻ جي ڳڻتين ۾ هو، هڪدم تيار ٿي ويو، هن پهرين سبيءَ تي قبضو مستحڪم ڪري، سنڌ تي حملي جون تياريون ڪيون ۽ 1520ع جي پڇاڙيءَ ۾ سنڌ تي ڪاهه ڪئي.
مضمون:--- مخدوم بلاول

تاريخ:--- A.D-1520.00.00
وضاحت:--- (1) سن 927 هه 11_ محرم کان 20 محرم تائين (1520 عيسوي) جڏهن شاهه بيگ ارغون ٺٽو فتح ڪيو. مبارڪ خان دولهه درياهه خان ۽ سندس ساٿين جا ڪنڌ ڪريا ۽ ٺٽي ۾ لٽ مار، رت باهه ۽ بي عزتين جو اڻکٽ سلسلو هلي پيو. مسجدن، مندرن، درسگاهن ۽ محلاتن جو شهر دونهن، ڌڌڙ، روڄ ۽ راڙي ۾ ٻڏي ويو هو، ماڻهن جي جسمن مان رت ۽ اکين مان لڙڪ کپي ويا هئا. سنڌ سنگدلي ۽ سختيءَ جو ههڙو باب شاهه خوارزم کان پوءِ پهريون ڀيرو ڏٺو. ديبل بندر سميت سنڌ جا ڪيئي شهر بلڪل ائين ئي سڙيا هوندا. شاهه بيگ ارغون جي حملي کانپوءِ اڪثريت کي غلام بڻايو و
مضمون:--- ٺٽو

تاريخ:--- A.D-1520.00.00
وضاحت:--- انهن واقعن جو ذڪر ابن بطوطه پنهنجي سفر نامي ۾ ڪيو آهي. ان کان پوءِ ڄام انڙ 752 هه (1351ع) ڌاري ٺٽي تي پنهنجي گرفت مضبوط ڪري سگهيو، ۽ پوءِ، لڳ ڀڳ 170 سال سمن جي سلطنت جاري رهي. 1520ع ۾ شاهه بيگ ارغون ساموئيءَ وٽ جنگ ۾ درياهه خان کي شهيد ڪري ڇڏيو ۽ سما حڪومت جي چيلهه ڀڃي ڇڏي.
مضمون:--- سما

تاريخ:--- A.D-1520.00.00
وضاحت:--- هن جو دور 973 هه _ 962 هه (1565ع _1555ع) آهي. سندس پيءُ مرزا عبدالعلي ترخان بخارا جو صوبيدار هو، جنهن کي اميرالزنون ارغون (جنگ ۾ قتل: 1507ع) پاليو هو. امير الزنون شاهه بيگ ارغون جو پيءُ هو. شاهه بيگ سن 1520ع (927هه) ۾ سمن جي سلطنت ختم ڪئي هئي.
مضمون:--- عيسيٰ خان ترخان

تاريخ:--- A.D-1521.00.00
وضاحت:--- قديم شهر اروڙ وٽان سنڌوءَ جو وهڪرو سن 946ع ۾ تبديل ٿيو، تڏهن کان بکر ۽ روهڙيءَ اهميت حاصل ڪئي. آهستي آهستي ماڻهن سکر وارو پاسو به وسايو. پر سکر شهر کي ان مهل وڌيڪ حيثيت ملي جڏهن اروڙ مڪمل تباهه ٿيو ۽ مغل دور ۾ خاص ڪري شاهه بيگ ارغون (وفات 1521ع- 928 هه) بکر جي ٻيٽ تان قديم ڪٽنبن کي لڏائي ڇڏيو. هونئن به سکر، بکر ۽ روهڙيءَ جي تاريخ کي هڪ ٻئي کان جدا ڪري نٿو سگهجي. البت اروڙ جي ڦِٽڻ کان پوءِ هيءُ علائقو وڌيڪ اهميت وٺي سگهيو. اسان ڏسون ٿا ته اروڙ جي ڦٽل آثارن مان سرون کڻائي بکر جو قلعو تعمير ڪرايو
مضمون:--- سکر ۽ بکر جي تاريخ

تاريخ:--- A.D-1522.11.26
وضاحت:--- مخدوم بلاول جي شهادت 26 نومبر 1522ع (پهرين محرم 929 هجري) تي ٿي. جڏهن ته سندن پيدائش جي تاريخ 1451ع (856 هجري) چئي وڃي ٿي. قاضي مشتاق متعلوي جي شجري موجب مخدوم بلاول سمون شاهي خاندان مان هو.سندس ڏاڏو مخدوم ادريس سمونسمي سلطان ڄام نظام الدين (وفات : 1508ع) جو ڀاءُ هو. مخدوم ادريس پنهنجي فقيري طبيعت سبب ٺٽو ڇڏي ٽَلٽيءَ ۾ آباد ٿيو هو.
مضمون:--- مخدوم بلاول

تاريخ:--- A.D-1523.00.00
وضاحت:--- جاني بيگ سنڌ جو آخري خودمختيار ترخان حڪمران هو، جنهن اڪبر اعظم جي سپه سالار خان خانان ۽ مير معصوم بکريءَ جي فوجن سان ڪافي چوٽون کائڻ کان پوءِ 1593ع ۾ ٻاهڙيءَ واري جنگ ۾ هڪ فوجي اٽڪل نه سمجهڻ سبب شڪست کاڌي هئي .
مضمون:--- جاني بيگ ترخان جو مقبرو

تاريخ:--- A.D-1540.00.00
وضاحت:--- ڊي آءِ خان ۾ 1974ع ۾ گومل يونيورسٽي قائم ٿي ته ماڻهو ٽِڙي پيا. هڪ هزار ايڪڙن جي ايراضيءَ تي پکڙيل هن يونيورسٽيءَ مان ماڻهن کي وڏيون اميدون آهن، ان ڪري استاد، شاگرد ۽ شهري وڏي جذبي سان اداري جي ترقي، ساک ۽ مقصد جي ڪمن ۾ جنبي ويا. پاڪستان جي هر يونيورسٽي سياست جو ڳڙهه ٿي چڪي آهي، هر هنڌان خودڪار هٿيارن جا ٺڪاءَ ٻڌا ويا آهن پر گومل يونيورسٽي اڃا تائين بچيل آهي. ڪاش سڀ يونيورسٽيون پرامن تعليمي ادارا بڻجي وڃن.
مضمون:--- ديرو اسماعيل خان

تاريخ:--- A.D-1545.00.00
وضاحت:--- روهڙيءَ کي تقدس وچان روهڙي شريف به سڏيو وڃي ٿو. سبب اهو ئي آهي ته هتي نبي سڳوري سان منسوب ’وار مبارڪ‘ آهي. وار مبارڪ درياهه جي ڪنڌي لڳ هڪ عمارت ۾ محفوظ آهي. 25x25 چورس فٽن جي ڪمري تي ٻڌل هنعمارت جو سائو گنبذ پري کان ڏسجي ٿو. وار مبارڪ سن 952 هه مطابق 1545ع ۾ روهڙي آيو پر اها عمارت غالباً مير محمد ڪلهوڙي (وفات: 1719ع) ٺهرائي(يا مرمت ڪرائي) هئي.
مضمون:--- وار مبارڪ

پوئتي |(موجوده صفحو: 3)-(ڪل صفحا: 14| اڳتي