2020-11-06
داخلا نمبر 1300
عنوان 17. فقط فنا ئي ته منزل ناهي ...
شاخ پيهي منجهه پاڻ
پڙهيو ويو 32767
داخلا جو حوالو:
هن داخلا جون تصويرون نه مليون
فقط ”فـنـا“ ئي ته مـنــــــزل ناهي!
تون اکيون پـُـوري سوچي ويهي رهيو آهين ته تنهنجي تصور جي پڙدي تي محبوب آهي.
۽ محبوب پاڻ ان آسڻ تي موجود آهي جيڪو تنهنجين اکين ۾ آهي.
ٿي سگھي ٿو ته تنهنجو يقين سچو هجي!
ٿي سگھي ٿو ته تنهنجو يقين دل جو دوکو هجي!
محبوب تنهنجي مرضيءَ تي هلندڙ ناهي.
خبر ناهي ته تون ڪنهنجي پوڄا ۾ گم آهين! تون پرينءَ تائين پهتو آهين، پرينءَ جي پاڇي تائين، يا اڃا پنڌ ۾ آهين؟
من اندر جو سفر به لاهوت جي پنڌ جهڙو هوندو آهي، هنڌ هنڌ تي ور وڪڙ ۽ ويهه واٽون!
”آڏا، ترڇا، آهڙا، ڏونگر کي ڏاڪا!“
ڪهڙي خبر تو ڪهڙي واٽ ورتي آهي، ڪو سونهون به گڏ اٿئي يا نه؟ هن مهل تون ڪٿي آهي ۽ ڪهڙي پٿر کي محبوب سمجهي ويٺو آهين؟
ڪهڙي خبر ته تنهنجا پير لاهوت ڏانهن پيا وڃن يا ڪنهن ٻئي پاسي، هاهوت کي لاهوت سمجهي ويٺو آهين، يا هنن جبلن جي ورن وڪڙن ۾ گم ٿي ويندين؟
تون سونهن پَسڻ نڪتو آهين ...
سونهن ئي ته طلسمي ڪاڪ محل جوڙيندي آهي.
عاشق ڪاڪ محل ۾ گھڙندو ضرور آهي پر ضروري ناهي ته هرڪو مومل تائين پهچي.
تنهنجو شوق ۽ تنهنجي پڪ توکي مومل تائين ضرور پهچائي سگھي ٿي پر جيڪڏهن سونهن تائين پهچ ايڏي سولي هجي ها ته ڪاڪ جي ڪنڌيءَ تي قبرون نه جڙن ها!
عاشق هرڻ جيان ڇالون ڏيئي مومل تائين ڪونه پهچندو آهي.
عاشق پنجوڙ به ڪونه اڇلائيندو آهي، اهو ڪم سونهن جو آهي. جيڪو عاشق پاڻ کي ان پنجوڙ مان ڇڏائڻ لاءِ ڦٿڪيو سو سونهن تائين ڪيئن رسندو؟
آئون ڏسان ٿو ته تون پنجوڙ ۾ خوش آهين، تون سونهن کي اوڏو ٿي سگھين ٿو.
پر آئون ڊڄان ٿو ته مانجهاندي جي ماڳ کي منزل نه سمجهي ويهين.
تون منزل کي دوکو سمجهڻ جي غلطي ته ڪونه ڪندين پر مانجهاندي جي ڪنهن ماڳ کي منزل سمجهڻ جي غلطي ڪري سگھين ٿو. قطار ۾ بيٺل سندرين منجهان مومل کي ڳولڻ جي ٽــل ڪنهن وٽ به ڪونه هئي؟ اهو بار به ڀوّنر تي رکيو ويو ته مينڌري جي مدد ڪري!
خبر ناهي ته ڪيترن شهزادن اڻڄاڻائيءَ ۾ مومل بدران مومل جي ٻانهين کي هار وڌا هوندا!
آئون سوچيان ٿو ته منزل ڇاهي ۽ ڪٿي آهي؟
مڪمل سونهن ڇا آهي ۽ ڪٿي آهي؟
ڇا آئون سونهن جو عڪس ڏسي سمجهان ته منزل ملي وئي؟
ڇا آئون سونهن جي چانئٺ چمي ادب ۽ احترام ۾ موٽي وڃان؟
ڇا آئون سونهن جي درٻار ۾ روبرو سلامي ٿي گستاخ ٿيان؟
ته پوءِ آئون من جي آنڌ مانڌ ڪيئن لاهيان ۽ تانگھه ڪيئن لهندي؟
فيٰ لحال ته آئون درشن لاءِ آيو آهيان!
پر ان مهل آئون ڇا ڪندس، جيڪڏهن سونهن ڪٿي اوچتو درشن ڏنو!؟
آئون هن جي آجيان ڪيئن ڪندس؟ ڇا آئون هن جي شان موجب ڪجهه ڪري سگھندس؟
چــمار ڪي گھر چندن گيا، نـِت نـِت ٽانگـي چام
چندن بچارا ڪيا ڪري، پڙا نيچ ســــــــي ڪام
وه آئي گھر هماري، ڪيسي جـُـڳت ڪرون
ٿالهه ڀـرون گــج موتيان، اوپــــــر نين ڌرون!؟
ڇا منهنجيون وايون بتال ٿي وينديون ۽ حيرت ۾ حيران ٿي ويندس؟
ڇا آئون نچڻ لڳندس، ڪارونجهر جي مور جيان جيڪو وسڪاري کانپوءِ بي خود ٿي ويندو آهي.
ڇا آئون اها تجلي سهي سگھندس!
اهي سڀ شيخ چليءَ جا خواب آهن، اول عشق جا ادب ته سکجن، اول عشق جي واٽ تي هلي پير زخمي ڪري ته ڏسجن!
ڪنڌيءَ تي بيهي ساهڙ ساهڙ ڪرڻ سان فائدو؟
پنڌ کان اڳ جـُـتي ڳولڻ جو ڇا مطلب آهي؟
طوطي وانگر ”پنهون! پنهون!“ جو جپ ڪرڻ سان ”پنهون“ ڪو نه ملندو.
پنهونءَ جو عشق انگوري شراب جي نشي وانگر طاري ڪرڻو پوندو ۽ قيس کي حميرا جي عشق ۾ مجنون بڻجي ”ليليٰ! ليليٰ!“ ڪري صحرا ڏانهن نڪرڻو پوندو.
جيڪڏهن ”فنا“ منزل آهي ته خود ”فنا“ ۾ به منزلون آهن، جيئن لال باغ کان لاهوت جو سفر خود تياڳ آهي ۽ ان تياڳ ۾ هر منزل کانپوءِ ٻي منزل آهي، تيئن فنا ۾ به منزلون آهن. خود ”لاهوت“ به هڪ منزل آهي جنهن کان اڳتي به هڪ منزل آهي، ”حيرت!“ فقير ته لاهوت کي آخري منزل سمجهندا آهن، پر لاهوت کان اڳتي ”حيرت“ جو هڪ سمنڊ ڇوليون هڻي رهيو آهي.
حيرت جو پنڌ، حيرت در حيرت ۾ هليو ويندو ۽ فنا جو، فنا در فنا ۾.
مونکي خبر ناهي ته تون ڪٿي آهين؟
مونکي خبر ناهي ته آئون ڪٿي آهيان؟
آئون ڪٿي به هجان! آئون ته پنهنجي ”هجڻ“ يا ”نه هجڻ“ جي ويچار ۾ آهيان.
”منهنجو هجڻ“ ڪهڙي معنيٰ ٿو رکي؟
۽ منهنجي ”نه هجڻ“ سان ڪهڙو فرق پوي ٿو؟
ڇا بک جو چڪ لڳڻ ”هجڻ“ لاءِ ڪافي ثبوت آهي؟ ڇا ڳالهائڻ ۽ لکڻ ئي ”هجڻ“ جو ڪافي ثبوت آهي؟
جيڪڏهن آئون عاشقن ۾ ناهيان ته پوءِ ”هجڻ ۽ نه هجڻ“ جي معنيٰ ساڳي آهي.
جيڪڏهن آئون عاشقن ۾ آهيان تڏهن به ”هجڻ ۽ نه هجڻ“ جي حيثيت ساڳي آهي.
”سچ“ ته آهي،
پر”ڪوڙ“ به آهي.
”سچ“ تائين پهچڻ لاءِ اندر جون اکيون ۽ سچائي گھرجي. ”ڪوڙ“ تائين پهچڻ لاءِ ڪو شرط شروط ناهي.
سونهن تائين پهچڻ لاءِ عشق گھرجي، ڪوجهائپ جي جهوليءَ ۾ ته آئون اڳ ئي پيو آهيان.
ڇا سونهن مراقبي ۾ ملندي؟
ڇا سچ تائين رسائيءَ جو رستو فقط تسبيح آهي؟
ڇا ضروري آهي ته سونهن ۽ سچ لاءِ فقط من اندر جو سفر ڪجي؟
ته پوءِ حضرت موسيٰ چاليهه سال مراقبي ۾ ڇو نه وڃايا ۽ حضرت عيسيٰ ڄمندي ڄام ڇو ٿيو؟
”سچ“ سامهون آهي پر وچ ۾ ”ڪوڙ“ جو پڙدو آهي.
سونهن سامهون آهي پر اندر جي سرد ڪوهيڙي ۾ ڪونه ٿي ڏسجي، جڏهن تن ۽ من تپسيا ۾ تپي ڳاڙها ٿي ويندا، تڏهن ڪوهيڙو ڇـُـٽي ويندو ۽ سونهن سامهون بلڪ، چؤ ڦير نظر ايندي.
ڪوڙ مان سچ ڳول، جو ڪوڙ سچ کي ڍڪي ويٺو آهي.
ڪوڙ کي سچ جي اسٿان ٿي نه ويهار!
ڪوجهائپ ۾ سونهن ڳول، ڪوجهائپ کي سونهن جي اسٿان تي نه ويهار!
گلاب سان گڏ ڪنڊا آهن، اهو سچ آهي، پر گلاب، گلاب آهي ۽ ڪنڊو ڪنڊو آهي.
اهو به سچ آهي ته ڪنڊا گلاب جي خوشبوءَ کي نٿا جهلين، بلڪه اهي ته گلاب جا محافظ آهن!
گلاب ۽ خوشبوءَ جو پنهنجو پنهنجو ڪم آهي.
ڪنڊن جو پنهنجو ڪم آهي.
۽ خوشبوءَ جي عاشق جو پنهنجو ڪم آهي.
آئون رڳو ايترو ٿو چوان ته فقط خوشبوءِ ئي مڪمل سچ نه آهي ۽ نه وري گلاب ئي مڪمل سچ آهي.
اهي ته سچ جو ڏس ڏيندڙ ” وِندر جا وڻ“ آهن. متان تون وِندر جي وڻن کي آخري منزل سمجهي ويهي رهين.
تون گلاب کان ۽ وندر جي وڻن کان ضرور پڇ ته سونهن ڪٿي آهي ۽ سچ ڇا آهي؟ پر اهي پاڻ به تو وانگر آهن، پنڌ ۾.
ڪي مجذوب مسافر گلاب ۾ فنا ٿي ويندا آهن، ڪي وندر جي وڻن ۾، ڪي وندر ۾ ئي وندرجي ويندا آهن پر فنا جو ته شايد ڪو ڇيهه ئي ڪونهي.
ڇا فنا جي به ڪا ابتدا ۽ انتها آهي؟
فنا ته بس فنا آهي!
ڇا سمورا پنڌ فنا تي کٽن ٿا ۽ فنا ئي آخري منزل آهي؟
جيڪڏهن فنا ئي ابتدا آهي ۽ فنا ئي انتها ته پوءِ پنڌ ڇا جو آهي؟
ٻـُـڌ! جيئن جبلن تي پيل برسات جو پاڻي ڍورن ڏانهن، ڍورا درياهه ڏانهن ۽ درياهه سمنڊ ڏانهن ڊوڙندا آهن، تيئن فن