ٻڌءِ نه ٻوڙا، جي گهٽ اندر گهوڙا!

ٻڌءِ نه ٻوڙا، جي گهٽ اندر گهوڙا!

سنڌ ڏاڍي خطرناڪ مور تي بيٺي آهي. سنڌ پنهنجي سکئي ستابي وجود سبب اهڙن خطرناڪ موڙن تي وري وري پهتي آهي ۽ ان جي وجود رتوڇاڻ ٿيو آهي.

سڀ کان پهرين سنڌ جي پهرين گادي ”مهن جو دڙو“ ٿي وئي. وحشي آريا قبيلن سنڌوءَ جي ساون ستابن ڪنارن تي گهوڙا ڊوڙايا، سنڌو تهذيب جي نڙ گهٽ تي تير ڇڏيا ۽ مقامي ماڻهن کي بد صورت راڪشس سڏي انهن جي نسل ڪشي ڪئي.

سن هڪ هزار کان 600 ق م جي وچ ۾ سنڌي ماڻهن کي ”8 راجائن واري لڙائي“ ۾ ٻارڻ بڻائي ٻيهر نسل ڪشي ڪئي وئي.

سن 400، 450 ق م ۾ هخمانشي شهنشاهن سنڌ ۾ گهوڙا ڊوڙايا ۽ سنڌين جو رت وهايو. 320 ق م ڌاري يوناني گهوڙن جون ٿاپون ٻڌيون ويون.

پوءِ سٿيا، ساماني، پارٿي، عرب، ايراني، پٺاڻ، مغل، ارغون، ترخان ۽ الاهي ڪير ڪير ڪاهي آيا ۽ سڌ جو وجود رتوڇاڻ ڪيائون. ساهه خوارزم، نادر شاهه، احمد شاهه، مدد خان ۽ ٻيا هڪ ٻئي کان وڏا جلاد وحشي لشڪرن سان سنڌ جا کيت، شهر ۽ معاشي وسيلا ساڙي ٻاري تباهه ڪري ويا ۽ سنڌي ماڻهن جا ڪنڌ لڻي ويا. هزارين گهوڙن جي بٺن تي ڏند ڪرٽيندڙ وحشي آدمخور هئا ۽ سنڌوءَ جا سکيا ڪنارا. هڪ هٿ ۾ گهوڙن جون واڳون، ٻئي هٿ ۾ اگهاڙيون ترارون ۽ سنڌ جي گهٽن گهيڙن ۽ ميدانن ۾ گهوڙن جون هڻڪارون ۽ ٽاپون.

”ٻڌءِ نه ٻوڙا

جي گهٽ اندر گهوڙا!“

سنڌ اڄ به ساڳئي موڙ تي بيٺي آهي. چئني پاسن کان گهيرو تنگ ٿي رهيو آهي. بندر، پورٽ قاسم، اسٽيل مل، ريلوي، هوائي اڏا، ڪي اي ايس سي ۽ ڪارخانا سنڌ جي اصل ماڻهن جي هٿن ۾ نه آهن.

زرعي زمينون هٿن سان نڪرنديون پيون وڃن. تيل،گئس ۽ ٻي معدنيات تي سنڌي ماڻهن جو ڪو اختيار نه آهي. سنڌوءَ جو پاڻيءَ گهٽبو پيو وڃي.

جبل ۽ ڪچي ۾ قانون نافذ ڪندڙن ۽ ڌاڙيلن جو راڄ آهي. ٿر ۽ سامونڊي جي ڪنارن تي ڪوسٽ گارڊ ۽ رينجرس آهن، ڪراچي ۽ حيدرآباد ۾ ايم ڪيو ايم، اين ايس ايس او ۽ غير مقامي انتظاميا آهي. ميداني علائقن ۾ ڇانوڻيون، قانون نافذ ڪندڙن جا ڳوٺن تي حملا ۽ بي رحم پوليس جا اڏا آهن.

سڀني جي هٿن ۾ آٽوميٽڪ بندوقون، ڪلاشنون، راڪيٽ لانچر ۽ الائي ڇا ڇا آهي. سڀني هٿيارن جو رخ سنڌي ماڻهن ڏانهن آهي. هر سنڌي ماڻهو بندوق جي نوڪ تي بيٺو آهي.

سماج ۾ 50 پارٽيون آهن، 500 ليڊر آهن، پر تنظيم 50 ٽڪر اهي. سوچ 50 ٽڪر آهي ۽ قوت 50 ٽڪر آهي.

سنڌي ماڻهو ”هڪ تنظيم ۽ هڪ اڳواڻ“ جي تلاش ۾ آهن. هن وقت موجود 50 پارٽين جا 500 ليڊر ڇا پيا ڪن؟ سڀ جا سڀ اخباري بيان ڇپائڻ جي پويان آهن، بيان بازي جو مقابلو جاري آهي:

”هيئن ڪري ڇڏينداسون!“

”هوئن ڪري ڇڏينداسون!“

”هيئن ٿي ويندو!“ ۽

”هونئن ٿي ويندو!“

ڪنهن به دور ۾ وحشي لشڪرن اخباري بيانن کي اهميت نه ڏني آهي، نه ئي اهي ڪنهن قوم تي حملو ڪرڻ کان اڳ صرف ان ڪري ڊنا آهن ته ان قوم وٽ 50 ٽڪر تنظيمون آهن. اڄڪلهه جا وحشي لشڪر گهوڙن ۽ تلوارن تي ڪو نه ڀاڙين. اهي ٽرڪن، بڪتر بند گاڏين ۽ موٽرسائيڪلن تي سوار ٿي سنڌين ۽ سنڌ جا گهٽ گهيڙ پيا جهلين. جن هنڌن تي گهٽ گهيڙ جهليا اٿائن اتي جيڪا ”گهوڙا گهوڙا“ متي آهي تنهن هر ماڻهوءَ جو هانءُ چٻڙي وڌو آهي. جن گهٽن گهيڙن تي اڃا نقاب پوشن موٽرسائيڪل سوار نه پهتا آهن، انهن مان اڪثر هنڌن جا ماڻهو اڃا بي فڪر ويٺا آهن. خبر ناهي ته اهي ان مهل ڇا ڪندا جڏهن سندن دروازي تي کڙڪو ٿيندو.

”رت ڳاڙيندا ڳوڙها جت شاهد ٿيندن سامها!“

سنڌي ماڻهن وٽ هن وقت صرف ۽ صرف ٻه جذبا آهن، عدم تحفظ جو احساس ۽ ڪاوڙ. وٽن رستا ٻه ٻه آهن. (1) سنڌ ڇڏي هليا وڃن، يا (2) هاڻوڪن سڀني سياسي ليڊرن کي ڇڏي پاڻ سان ڪو نئون ”هڪ اڳواڻ“ چونڊين ۽ ان جي پويان ڏکن کان نجات جي واٽ تي هلي پون.

(هيءَ سين خميس 13 اپريل 1989ع، روزانه هلال پاڪستان ڪراچي)