”ڪمپني 2000ع پاڪستان“ جي پيش قدمي

يرن ۾ جڪڙيو آهي“ پر سڀاڻي تاريخ لکندي ۽ عدالتون ڳالهائينديون: ”هي هڪ طاقتور اداري جي ٻين ڪمزور ۽ بي هٿيار ادارن مٿان حد دخلي هئي.“

صاحبو! ڪاوڙ نہ ڪريو، وقت جو انتظار ڪريو. پير صاحب پاڳارو ڪيڏو بہ وڏو پير هجي، پر هن فقير حقير جي ڳالھہ بہ سچ ثابت ٿيندي. آئون ورجائي ٿو چوان تہ ”ٿنڪ ٽينڪ“ جي نالي ۾ هن ملڪ جا سمورا اهم سول ادارا اصلي ٽينڪن جي پٽن هيٺيان اچي ويندا. سرڪاري زمينون ورديءَ وارن جون زمينون ٿي وينديون ۽ پيداواري وسيلا ”ڪمپني 2000ع پاڪستان“ وٽ هوندا. ڀلي تہ کڻي اڄوڪي سرڪار في الحال دل دماغ ۾ پاڪ صاف هجي ۽ نيت صاف هجيس، پر ”کرڻ جي مند ڪو نہ هوندي آهي.“ عورت ۽ شينہڻ ڪنھن بہ مند ۾ ٻار ڄڻي سگهي ٿي. آئون چوان ٿو تہ ايسٽ انڊيا ڪمپني ۽ انگريز جي حڪومت واري زماني جو ٻيھر مطالعو ڪيو. ڪالھہ ايسٽ انڊيا ڪمپني واپار جي خيال سان آئي. فوجي بيس ٺاهي نيٺ هندستان جي حاڪم کي رنگون جي قيد خاني ۾ ماري پورو ڪيائون. وڻن ۾ لاش ٽنگيائون ۽ وقت جا سڄاڻ ماڻهو مرزا غالب وانگر ”ڪنڌ هيٺ ڪري“ ڪڙهندا رهجي ويا ۽ پوءِ جڏهن انگريز ملڪ جي ترقيءَ ۾ هٿ وڌو، تڏهن سندن دل دماغ جي ڪنھن بہ خاني ۾ عوام جي ترقيءَ جو خيال ڪو نہ هو. ريل جون پٽڙيون ان ڪري وڇايون ويون تہ جيئن هندستان ۾ تيز رفتار ڪميونيڪيشن نظام ذريعي، هو بارود ۽ مال هتان کان هتي پھچائين. بئراج ان ڪري وڌا ويا تہ آبپاشي بھتر ڪري فصل کڻن ۽ سستو مال دنيا ۾ وڪڻن.

پاڪستان ۾ نئين حڪومت جيتري رحمدل مرڪ سان قوم ڏانھن نہاري ٿي. قوم کي ان کان خوف ٿو ٿئي. شايد سڀاڻي ايئن ٿئي تہ ڪالھہ جتي جتي گورو صاحب ويٺل هو، اتي اتي سڀاڻي فوجي صاحب ويٺل هجي. اڳي بہ لارڊ، ڪرنل، برگيڊيئر ۽ ڪئپٽن هئا. ايئن سڀاڻي بہ ٿي سگهي ٿو ۽ ملڪ جو واپار، تعليم، صحت، زراعت، ماليات، زمينون، ڪميونيڪيشن، روڊ رستا، ڪارخانا سڀ ايسٽ انڊيا ڪمپني بدران ”ڪمپني 2000ع پاڪستان“ جا هجن!

هي شڪ ان مهل پڪ ۾ تبديل ٿي وڃي ٿو، جڏهن اسان هڪ ٽين خبر پڙهون ٿا، خبر چوي ٿي: ”سمورين صوبائي ملڪيتن جي مالڪيءَ جو حق صوبن کان کسي وفاق جي حوالي ڪيو ويندو.... پاڪستان جي صدر صاحب رياستي ملڪيتن واري آرڊر 1961 جي آرٽيڪل 3، 5، 6 ۽ 7 ۾ ترميم ڪري ڇڏي آهي. جنھن موجب جتي جتي بہ لفظ ”صوبائي حڪومت“ لکيل اهي، ان کي ”وفاقي حڪومت“ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي.“

هيءَ تمام اهم ترميم آهي، پر قوم ڇا ٿي ڪري سگهي. قوم، ”ڪمپني 2000ع پاڪستان“ جي آڏو ايئن ئي بي وس آهي، جيئن ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي آڏو هئي! اسان جا هٿ هنگامي حالتن سبب ٻڌل آهن. شايد! صدر پاڪستان جا هٿ بہ ٻڌل آهن!