گبر بندن تي بحث

۾ وڌ ست انچ پوي ٿي. ڏهن سالن مان هڪ سال وڌ ۾ وڌ 20 انچ ۽ ٻه سال گهٽ ۾ گهٽ 3 انچ يا ان کان گهٽ پوي ٿي. امڪان آهي ته اڄ کان چار پنج هزار ورهه اڳ سراسري برسات 15 يا 20 انچ هوندي.

جيڪڏهن برسات جي مند ۾ سنڌ جي جبلن تان وهندڙ ندين کي ڏسبو ته پاڻيءَ جو رنگ ڳاڙهسرو نظر ايندو. اها جبل جي مٽي ۽ رائو آهي، جيڪو تکين برساتن ۾ جبلن تان لهي ٿو. جڏهن پاڻيءَ جي وهڪري آڏو ڪا رنڊڪ اچي ٿي، ۽ پاڻيءَ بيهجي ٿو تڏهن اهو رائو زمين تي سٿجي تهه ٺاهي ٿو. اهو پوکيءَ لاءِ زمين کي بهتر ڪري ٿو. گبربند اهو رائو روڪيندا هئا. ان تي ٿيندڙ آبادي جابلو شهرن کي سٺو اَن ڏيندي هئي. ان نظام جي باوجود لئمبرڪ چوي ٿو ته، ”اهو نتيجو ڪڍي سگهجي ٿو ته ان علائقي جون قديم قومون بنيادي طور مال پاليندڙ هيون، پر اهي خانه بدوش نه هيون.“ اهو بلڪل صحيح اندازو آهي ڇاڪاڻ ته ڪوهستان ۾ گبربند ايڏا گهڻا به ڪونهن جن تي زندگيءَ جي سڄي ڪاروبار جو بار وجهي سگهجي. هونئن به اڄ تائين انهن علائقن ۾ جتي زمينون ڀليون آهن ۽ آبپاشي جو سٺو نظام آهي، مال پالڻ ٻئي نمبر تي اهم ڌنڌو آهي.

هيوز بلر احمد بند ۽ موناگاڙهه بند تي بنيادي کوجنا ڪئي هئي هن جي حساب ۾ احمد بند ذري گهٽ اڌ ميل ڊگهو هو. موناگاڙهه بند جيڪو اڄ به ٺيڪ ٺاڪ حالت ۾ بيٺو آهي، جي پاڙ ۾ هيوز بلر کي رائي جو تهه 30 فٽ نظر آيو. هيوز بلر ڪوٽڙيو ۽ حب نديءَ جي ڪنڌيءَ وٽ ڪجهه هنڌن تي ۽ بهلول ماٿريءَ جي منهن وٽ به گبر بندن جو ذڪر ڪري ٿو.