ڀارتي جهاز: اغوا جو خطرناڪ ناٽڪ

اڱارو 28 ڊسمبر 1999ع

روزاني سنڌ حيدرآباد

ڀارتي جهاز: اغوا جو خطرناڪ ناٽڪ

هندستان جو جهاز کٽمنڊو جي تري ڀون هوائي اڏي تان اغوا ٿيو ۽ چوويھن ڪلاڪن اندر چئن پنجن ملڪن کي آزار ۾ وجهي ويو. نيپال جو کٽمنڊو، هندستان جو امرتسر، پاڪستان جو لاهور، افغانستان جو ڪابل، عرب امارات جو دبئي ۽ ٻيھر افغانستان جو قنڌار، جهاز ۾ ڏيڍ پوڻا ٻہ سئو مسافر ۽ اسٽاف هو. هي سٽون لکڻ تائين جهاز قنڌار ۾ صحيح سلامت بيٺل هو. البتہ هائجيڪر هڪ شخص کي زخمي ۽ ٻئي کي قتل ڪري چڪا هئا. هائجيڪرن سج لٿي تائين ڳالهين جي مهلت ڏني هئي ۽ ڪجھہ هندستاني فوجي، حڪومتي نمائندا ۽ ٽيڪنيشن قنڌار پھچي چڪا هئا.

دهشتگرد پاڻ بہ اعصابي طور ڊنل هوندا آهن. ڊنل ماڻهو ئي بي هٿيار ماڻهن کي (خوف وچان) قتل ڪندو آهي. جهاز ۾ جنھن نوجوان کي قتل ڪيو ويو هو. هن جو ڏوھہ فقط ايترو هو تہ هن هائجيڪرن جي، حڪم تي سختي سان عمل ڪو نہ ٿي ڪيو، اهو نوجوان رتن ڪتيال اڃا ڪجھہ ڏينھن اڳ پرڻيو هو ۽ هني مون ملهائڻ لاءِ کٽمنڊو کان ٿي موٽي رهيو هو. هائجيڪرن کيس فقط ايترو چيو، ”اڙي تون اسان کي ڇو ٿو ڏسين، ڪنڌ هيٺ ڇو نٿو ڪرين!“ ۽ پوءِ هڪ خنجر نوجوان مسافر جي جسم ۾ لهي ويو. هن مهل تائين هن نوجوان جو اڳتي سنسڪار بہ ٿي چڪو آهي پر جهاز قنڌار هوائي اڏي تي بيٺو آهي/هوندو.

پاڪستان جي تاريخ ۾ هي شايد ٽيون هندستاني هوائي جهاز آهي جيڪو اغوا ٿي پاڪستان لٿو. هن کان اڳ هڪ جهاز ”گنگا“ 71-1970ع ڌاري اغوا ٿيو هو. هائجيڪرن مطالبن جي پورائي نہ ٿيڻ سبب ان جهاز کي ڌماڪي سان اڏائي ڇڏيو هو. ”گنگا“ کي ڪشمير جي مسئلي سان جڙيل ڏٺو وڃي ٿو. پر ان واقعي جو نتيجو تمام خراب نڪتو. واقعي کان ترت پوءِ پيدا ٿيل سفارتي ڇڪتاڻ جو انت 1971ع واري پاڪ ڀارت لڙائيءَ جي صورت ۾ ٿيو، جنھن کانپوءِ بنگله ديش وجود ورتو.

ان واقعي مهل بہ هندستاني سرڪار پاڪستان تي هائجيڪرن جي مدد ۽ سرپرستي ڪرڻ جو الزام هنيو هو. اها ٻي ڳالھہ آهي تہ هندستان جي اها دعويٰ اڃا تائين ثابت نہ ٿي سگهي آهي. هاڻي وري، جڏهن هڪ جهاز کٽمنڊو کان اڏامي، امرتسر تي لهڻ کانپوءِ پاڪستان جي شهر لاهور ۾ لٿو تہ ٽيھہ سال اڳ وارو ڀيانڪ واقعو هڪ پراڻي ڇرڪ وانگر ٻيھر ياد پيو آهي. تازي واقعي ۾ سڀ کان عجيب پھلو اهو ئي آهي تہ امرتسر ايئرپورٽ تي لينڊنگ کانپوءِ ڪجھہ وقت اتي ترسڻ بعد ساڳيو جهاز ”بنا اجازت“ جي اڏاڻو ۽ هندستان جھڙي طاقتور ملڪ جون سرحدون ٽپي پاڪستان ۾ لهي پيو، ڄڻ تہ ڪو ولر کان وڇڙيل ڪبوتر هڪ گهر جي ڇت تان اڏامي ٻئي گهر جي ڇت تي ويٺو هجي! جيڪڏهن هندستان چاهي ها تہ اهو جهاز امرتسر مان هرگز هرگز اڏامي نٿي سگهيو.

”ڳاڙهي پڇ وارو اهو ڪبوتر ”جنھن تي ايئر انڊيا“ لکيل آهي. دنيا جي هر انسان جون دعائون وصول ڪندو رهيو ڇاڪاڻ تہ ان ۾ ڏيڍ سئو کان مٿي زندگيون موجود آهن/هيون. هي سٽون لکجڻ تائين کين ”موت جي چئمبر“ ۾ ٽن ڏينھن کان مٿي جو وقت گذري ويو هو. هو تہ زندگي ۽ موت جي وچ ۾ بيٺل آهن/هئا. ڪو شخص پنھنجي گهر ۾ مستقل ايترا ڏانھن هڪ ڪرسي تي ويھي تہ ڏسي! مسافرن جي ”استٿي“ (حالت) تي زي ٽي وي وارن چڱي خاصي روشني وڌي آهي پر هائجيڪنگ جي حقيقت تي پھچڻ لاءِ ان ايترا ”ڇڪا“ هنيا جو هندستاني صحافت جي ”استٿي“ پڌري ٿي پئي آهي. زي ٽي وي جي صاحبن هائجيڪنگ واقعي جي رپورٽنگ ۽ ان واقعي ۾ ملوث ماڻهن تائين پھچڻ لاءِ ايڏي خطرناڪ، جارحاڻي ۽ اعصابي ”لائيو رپورٽنگ“ ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي جو پاڪستان جون زرد صحافت واريون اخبارون گهڻو پوئتي رهجي ويون.

ساڳئي وقت هندستاني سرڪار، جنھن پاڻ پنھنجي جهاز کي امرتسر ايئرپورٽ تي نہ جهليو، پاڪستان دبئي يا افغانستان ۾ بہ هائجيڪرن سان ٻہ ٻہ هٿ نہ ڪيا ۽ نہ وري ڳالهين لاءِ تيار ٿي. ان اهو الزام پاڪستان، ڪشميرين ۽ طالبان تي مڙهي ڇڏيو ۽ پاڪستان کي حق نا حق دفاعي پوزيشن ۾ اچڻو پئجي ويو. هن وقت پاڪستان وارا زي ٽي وي ۽ ڀارتي سرڪار جي پروپيگنڊا جو جواب ڏيڻ ۾ پئجي ويا آهن.

هندستان وارا جهاز جي اغوا ۾ پاڪستان کي ملوث ڪندا رهيا، پر پاڪستان ان نتيجي تي پھتو آهي تہ جهاز جي اغوا وارو معاملو اصل ۾ ”را“ جو منصوبو آهي جنھن جا ڪجھہ دليل يا ثبوت پاڪستان وٽ آهن.

هن واقعي ۾ سڀ کان اهم پھلو جهاز جو امرتسر ۾ لهڻ وارو آهي ۽ سمجهيو وڃي ٿو تہ جهاز جو پائليٽ بہ هائجيڪرن سان مليل آهي/هو. امڪان ڏيکاريو ٿو وڃي تہ متان امرتسر ۾ پائليٽ ۽ هائجيڪرن کي هٿيار ۽ ضروري هدايتون ڏيئي پاڪستان ۾ لهڻ لاءِ چيو ويو هجي.

ان وچ ۾، زي ٽي ويءَ وارن ڪنھن مسٽر اي ايس قاضي ۽ ان سان چئن ٻين مسافرن جا نالا مشڪوڪ هائجيڪرن طور هاءِ لائيٽ ڪيا ۽ چيو تہ اهي ماڻهو ڪراچيءَ کان آيل پي آءِ اي واري جهاز ۾ کٽمنڊو آيا ۽ کٽمنڊو جي ايئرپورٽ تي بيٺل ايئر انڊيا جي جهاز ۾ چڙهي ويا. سندن بورڊنگ ڪارڊ ڪنھن نيپاليءَ ٺھرايو ۽ خانہ پري ڪئي. هوڏانھن پي آءِ اي جو چوڻ آهي تہ ان ڏينھن تي ڪراچيءَ کان کٽمنڊو ويل ان جهاز ۾ قاضي نالي ڪو بہ ماڻهو ڪو نہ چڙهيو هو. خود کٽمنڊو هوائي اڏي جي اسٽاف چيو تہ قاضيءَ سان گڏ ٻيا چار مسافر ٻار آهن ۽ اهي هندو آهن جن جون سيٽون اپ گريڊ ڪري فرسٽ ڪلاس ۾ ڪيون ويون هيون. پر، زي ٽي وي وارا اهو دليل ٻڌڻ لاءِ تيار نہ ٿيا. ”قاضي“ ڪنھن مسلمان جو نالو سهي پر ڇا هندستان ۾ ڪو بہ قاضي ڪو نہ هوندو؟

شروع ۾ چيو ويو هو تہ هائجيڪرن ۾ ٻہ سک آهن. پوءِ چيو ويو تہ هائجيڪرن ۾ ٽي ڪشميري، هڪ افغاني ۽ هڪ نيپالي شامل آهن. هندستاني سرڪاري 27 ڊسمبر تي شام جو 4 وڳين تائين هائجيڪرن سان ڪو نہ ڳالهايو هو. هندستاني سرڪار چيو هو ”اسان دهشتگردن سان ڪو نہ ڳالهائينداسين ۽ نہ وري اسين افغانستان جي طالبان سرڪار کي تسليم ٿا ڪيون.“

ڳالھہ، طالبان حڪومت کي قبول ڪرڻ يا نہ ڪرڻ جي ڪو نہ هئي! افغان حڪومت هندستان سرڪار کي بار بار چيو تہ هائجيڪرن سان ڳالهيون ڪري معاملو نبيريو پر ڀارتي سرڪار تہ ”انتظار ڪيو ۽ ڏسو!“ واري پاليسيءَ تي هلندي رهي. شايد، هنن هائجيڪرن کي انتظار ۾ ٿڪائي مارڻ ٿي چاهيو. هندستان سرڪار تہ اهو بہ چيو هو تہ هائجيڪرن هن مهل تائين ڪو مطالبو ڪيو ئي ڪو نہ آهي تہ اسان موٽ ۾ ڇا ٿا ڪري سگهون؟ اها عجيب لاتعلقي هئي! ڇو تہ سڄي دنيا زي ٽي وي تان ٻڌو تہ هائيجڪرن ڄمون جي بلوال جيل ۾ قيد مولانا مسعود اظهر جي آزاديءَ جو مطالبو ڪيو آهي جيڪو زي ٽي وي جي تحقيق موجب پاڪستان ۾ بہاولپور جو ويٺل هو ۽ هن جو تعلق (بيان موجب) حرڪت المجاهدين سان آهي.

ڀارتي پروپيگنڊا موجب هائجيڪرن ۾ مسعود اظهر جو ڀاءُ بہ شامل آهي. هوڏانھن مسعود اظهر جي پيءُ چيو ”جنھن ماڻهو لاءِ چيو ٿو وڃي تہ اهو هائجيڪنگ ۾ موجود آهي سو عمري تي ويل آهي اسان هر قسم جي دهشتگردي جي خلاف آهيون!“

هوڏانھن، هائجيڪرن ڪالھہ شام تائين ڇھہ يا ست ڄڻا آزاد ڪيا هئا جن کي ڀارتي تحقيقاتي ادارن پنھنجي تحو