0000-00-00
داخلا نمبر 1457
عنوان پوکڻ لانڍي (ديهه پوکڻ)
شاخ محال ڪوهستان
پڙهيو ويو 6221
داخلا جو حوالو:
هن داخلا جون تصويرون نه مليون
پوکڻ لانڍي (ديهه پوکڻ)
هيءَ سُڪ نئه جي ڪنڌي يا پوکڻ واهي آهي، جنهن جي مٿان تاريخ کان آڳاٽي دور جا آثار 45X150 ميٽرن جي ڊيگهه ويڪر ۾ پکڙيل آهن جتي پٿر جا ننڍڙا بليڊ ۽ ٿورو ٺڪراٺو پکڙيل آهي. هن ماڳ جو سڀ کان اول ذڪر مجمدار صاحب ڪيو. ماڳ تي تاريخ کان آڳاٽن گهرن جو ڪوبه نالو نشان نه آ هي. لفظ ’پوکڻ‘ مجمدار صاحب کان ٽائپنگ جي غلطيءَ سبب انگريزيءَ ۾ Pokhan بدران Pokran لکجي ويو، ان ڪري اڄڪلهه هر انگريزي ڪتاب ۽ ان جي ترجمي ۾ ساڳي غلطي بي ڌڙڪ ورجائي پئي وڃي.
هن ماڳ بابت بخاري صاحب پنهنجي مضمون ۾ لکي ٿو، ” ڪراچي_ سيوهڻ وارو پراڻو رستو جنهن جاءِ تان پوکڻ جي پيٽ مان اڪري ٿو اتي’پوکڻ‘ نالي هڪ لانڍي پڻ آهي. هتان محال ڪوهستان جو علائقو شروع ٿئي ٿو جيڪو هاڻي ٿاڻو بولاخان سڏجي ٿو . نديءَ ۾ اولهه پاسي هلندي پاڻيءَ جي هڪوريءَ تائين پهچبو جايڪا منڇر کان پوءِ هن رستي تي سندر ۽ ڏيساندر سمجهي سگهجي ٿي. هتي گڏ ٿيند پاڻي هڪ چشمي مان ڦٽي اچي ٿو. هن پاڻيءَ جي دکچسپ ڍنڍڙيءَ جي ٽن پاسن تي ٽڪريون آهن پوکڻ لانڍي هڪ اهڙي ماڳ تي ٺهيل آهي جتي اصل ۾ تاريخ کان واري دور جا ڦٽل آثار ملن ٿا. هتي پراڻين اڏاوتن جي پيڙهن جا پٿر ۽ ٺڪراٺو پسي سگهجي ٿو. اهڙي هڪ ڪوٺڙيءَ ۾ کوٽيل کڏي مان آمري ثقافت سان لاڳاپو رکندڙ ٺڪر نڪتو آهي. ڪجهه پٿر جا پتا به مليا آهن. لا.ڍيءَ جي اوڀر ۾ وري ڪوٽ جهري ڀت جا نشان مليا. پوکڻ جي ڏاکڻي ڪپ تي به ڌاتو پاهڻي دور جا آثار ملن ٿا جيڪي 1400X1400 کن فٽن جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهن. اچرج جهڙي ڳالهه آهي ته هتان تمام ٿورڙيون ڪي ٻيون وٿون هٿ آيون آهن ...
”... پوکڻ وٽان جيڪو ٺڪراٺو مليو آهي سو گهڻو ڪري آمريءَ واري ٺڪر جهڙو آهي، تنهن هوندي به ٻه چار نمونا سنڌو تهذيب واري ٺڪر سان ملندڙ به نظر آيا، جنهن ۾ ونڌيل ٺڪر ۽ ڳنايون ٿالهيون چرچا جوڳيون آهن.“