مول

مول

ٺيڪ هڪ وڳي اسان مول ۾ داخل ٿياسون ته سيف الملوڪ محمد نور حملاڻي وٽ وٺي ويو جيڪو علائقي جو ناظم هو. هن ڪجهه اهڙا ڏس پتا ڏنا جو في الحال ته اسان جو وات پاڻي پاڻي ٿي ويو. شوق جي عالم ۾ انتظار مشڪل ٿي پيو،

”هتي پٿر جي هڪ لٺ کتل آهي جنهن تي ڪجهه لکيل به آهي.“ محمد نور چيو. پوءِ سندس ڀاءُ علي نواز حملاڻي اسان سان گڏجي هليو.



روهي آري I :

آري پير کان اولهه ۾ اٽڪل ٻه ڪلوميٽر پري نئه مول جي ڏکڻ ۾ هي هڪ عاليشان لٺ (menhar يا monolith) هئي. 3.40 ميٽر اوچي 1.30 ميٽر گهير سان گول روهي. ان تي ڪجهه عربي، ڪجهه فارسي (خط نسخ ۾) ۽ ڪجهه ديوناگري رسم الخط ۾ لکيل آهي. ” يا الله “ آئوٽ لائين ۾ لکيل آهي، ان سان گڏ باقي تحرير فارسي لڳي ٿي جو ان ۾ ’يا علي‘ ۽ ’مردک‘ پڙهڻ جوڳا لفظ آهن. باقي لفظ ڪجهه ڊٺل آهن. ديوناگري (؟) اسڪرپٽ ۾ لکيل لفظ ڪنهن اهڙي ٻوليءَ ۾ آهن جيڪا هندي، گجراتي، ياقديم سنڌي نه آهي (اها تحرير مون هندستان جي ماهرن ۽ هندستاني سنڌالاجيءَ ڏانهن به اماڻي پر هن مهل تائين ڪوبه نه پڙهي سگهيو. ممڪن آهي ته ڪو پالي پڙهندڙ شخص اها تحرير پڙهي سگهي. يا هيءَ برهمي لپيءَ جي ڪا صورت هجي! روهي جي پاڙ وٽ هڪ اسٽوپا جهڙو نشان آهي، جنهن لاءِ هندو لوڪ چون ٿا ته اهي جڏهن به ڪو ڪم ‘آرنڀ‘ ڪندا آهن، پهرين اهڙو نشان ٺاهيندا آهن. انهن سڀني لکتن سبب اهو نٿو چئي سگهجي ته ان روهيءَ تي سڀ کان پهرين ڪهڙو نشان يا تحرير لکي وئي. هيءَ روهي هن علائقي جي پٿرن کان بالڪل مختلف آهي ۽ پري کان آندل محسوس ٿئي ٿي.

هن وقت مقامي ماڻهن ان روهي سان کروٿ جوڙي ان کي مسجد جو درجو ڏيئي ڇڏيو آهي. انهن تحريرن، نشانن ۽ کروٿ کانسواءِ هتي ٻي ڪابه سرگرمي نظر ڪونه ٿي اچي.