0000-00-00
داخلا نمبر 1448
عنوان لالاڻي مقام
شاخ محال ڪوهستان
پڙهيو ويو 8068
داخلا جو حوالو:
هن داخلا جون تصويرون نه مليون
لالاڻي مقام
دائو تي ٻه چار تصويرون ڇڪي اسان ’هوٿار‘ جي ڪلهي تان ٿيندا اڃا اولهه طرف وڌياسون. ٻالپري آستان اڃا ٽي ڪلوميٽر پرتي هو. سامهون هڪ قبرستان مان ننڍيون ننڍيون گهاڙيون اسان ڏانهن تڪي رهيون. ڪجهه پرڀرو مقامي مرد ۽ زائفون ٻني ٻاري ۾ مصروف هئا. جتي عورتون ڪم ڪري رهيون هجن اتي اڪثر ڪري ڪوبه مرد ڪم ڇڏي اجنبين سان حال احوال ڪرڻ نه ايندو آهي، جيڪڏهن عورتون ڪم تي نه هجن ها ته چار پنج ڄڻا ضرور اچي پاسو وٺن ها!
مون هڪ گهاڙيءَ جو فوٽو ڇڪيو جنهن تي جامڪي بندوق، تلوار ۽ ڍال جي سهڻي اُڪر ٿيل هئي. ”لالاڻي قبرستان‘ ٿاڻي بولا خان جي تپي ڀال آهي، ديهه به ’ڀال‘ ئي آهي ۽ هي دوداڻي پاڙي جا قبائلي ٿاڻي احمد خان جا ۽ هي ٻنيون مـَلڪن جو آهن!“ ڪوٽار ٻڌايو.
ڪنهن به گهاڙيءَ تي ڪو ڪتبو يا سن ڪونه هو پر اهي بظاهر 16 -17 صدي عيسويءَ جون پئي لڳيون. آئون گهاڙين مان گهڻو ڪونه ڄاڻان پر هتي مونکي احساس ٿيو ته گهاڙين جي هڪ خوبي اها آهي ته هر هڪ گهاڙيءَ جي پنهنجي جدا ڊزائين، ۽ اُڪر آهي. هر اُڪر ٻيءَ کان ڪي قدر مختلف هوندي آهي ۽ بظاهر هڪجهڙيون نظر ايندڙ ٻه قبرون اُڪر ۾ هڪٻئي کان گهڻيون مختلف هونديون آهن.
هن مقام ۾ به وڏي خلق جون قبرون بي نانءُ آهن ۽ انهن جي سيراندي پيراندي کان اُڀا پٿر کوڙي ڪنهن نه ڪنهن جي وجود َ جا آخري نشان قائم ڪيا ويا آهن. گمنام قبرن جا اهي اُڀا پٿر ايئن پيا لڳن ڄڻ قبرن جا صاحب پاڻ پنهنجين قبرن تي جهڪي ڪجهه ڳولي رهيا هجن يا زمين مان پٿرن جي صورت ۾ ڦٽي پيا آهن. زائفن جي قبرن تي فقط سيرانديءَ کان ۽ مردن جي قبرن تي سيراندي توڻي پيرانديءَ کان پٿر کوڙي فرق جوڳو ڪيو ويو آهي.