قوم کي گاهه کارايو ويندو!؟

20 ڊسمبر 1995ع

قوم کي گاهه کارايو ويندو!؟



صدر فاروق لغاري ۽ آبپاشي وزير غلام مصطفيٰ کر ”پٿر تي ليڪي“ واري لهجي ۾ چيو آهي ته ”ڪالاباغ ڊئم هر حالت ۾ ٺاهينداسين، چاهي ان لاءِ قوم کي گاهه کائڻو پوي!“ ايشيا پئسفڪ شمسي توانائيءَ وارن ماهرن جي ڪانفرنس ۾ شمسي توانائيءَ مان بجلي حاصل ڪرڻ جي ڳالهه کي اڌ ۾ ڦٽو ڪري ٻئي صاحب ڪالاباغ بند جي حق ۾ ڳالهائيندا رهيا. گڏجاڻيءَ ۾ چيو ويو ”اسان وٽ 30 هزار ميگا واٽ توانائيءَ جي صلاحيت اهي ۽ اسان وٽ سنڌو درياهه به آهي“ وري اتي جو اتي قلابازي کائي چيو ويو اسان ننڍا ڊئم نه ٺاهينداسين!

مسٽر کر بعد ۾ هڪ پريس ڪانفرنس ۾ توقع ڏيکاري ته ڪالاباغ بند جي مخالفت وقت سان گڏوگڏ ختم ٿي ويندي. ڪيئن؟ هو دليل ڏئي ٿو ته ڪالاباغ بند جي اڏاوت سان پنجاب کان وڌيڪ سنڌ کي فائدو ٿيندو. ڊئم ۾ جمع ٿيندڙ پاڻي چئني صوبن ۾ برابريءَ جي بنياد تي ورهايو ويندو، جنهن سان سنڌ جو وڌيڪ علائقو آباد ٿيندو.“ صوبن جي اتفاق راءِ سان مشروط غير ملڪي امداد جي سوال تي هن چيو ته ”گاهه کائي به پنهنجن وسيلن سان ڊئم ٺاهي سگهبو ۽ ايجنسين جا فنڊ به موجود آهن.“

مسٽر کر سرحد ۽ بلوچستان کي ڪالاباغ مان وڌيڪ پانيءَ جي آڇ ڪئي آهي، سرحد کي ماحولياتي ڦيٽاريءَ جي سوال تي فني بنيادن تي ناڪ آئوٽ ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي ۽ بلوچستان کي چيو آهي ته ڪالاباغ نه ٺهيو ته بلوچستان جا فروٽ فارم تباهه ٿي ويندا. هو قبول ڪري ٿو ته ”اسان خطرو کنيو اهي ۽ ان کي هر قيمت تي مڪمل ڪبو!“ هو اهو به اطلاع ڏئي ٿو ته هن صوبي سان ڳالهيون شروع ڪري ڇڏيون آهن. ڳالهيون ڇا ٿي سگهن ٿيون؟ اهو قائل ڪرڻ ته بلوچستان کي وڌيڪ پاڻي ملندو ۽ بلوچستان بهشت ٿي ويندو. بلوچستان کي پاڻيءَ جو آسرو ملي ۽ بلوچستان انڪار ڪري! سرحد صوبي کي پاڻي ملي ۽ سرحد جا سردار انڪار ڪن؟ معذرت سان، سردارن کي پاڻي ملڻ جي ساسي آسري سميت ڪي ٻيون رعايتون، فائدا ۽ ”بريف ڪيس“ مليا ته ڇا سردار انڪار ڪندا؟ پاڪستان جي سياست ۾ سڀ ڪجهه ٿئي ٿو، اصول چوواٽن تي ۽ خفيه ملاقاتن ۾ وڪامجي وڃن ٿا، ڳالهه رڳو ايتري بچي ٿي ته ملهه ڇا ٿو آڇيو وڃي!؟

ايئن لڳي ٿو ته ٿل ۽ سليمان جبل جي دامن جا جاگيردار هاني سنڌ سرحد ۽ بلوچستان ۾ اختلاف پيدا ڪرڻ لاءِ آخري حد تائين لهي آيا آهن ۽ اهو ”خطرو“ جيڪو کر کنيو آهي سو سنڌ جي عظيم ڪاوڙ جو آهي جنهن جو زور سندس خيال ۾ هو ان مهل تائين ٽوڙي چڪو هوندو ڇاڪاڻ ته اها ڪالاباغ جي مسئلي تي اڪيلي ٿي چڪي هوندي. ڪالاباغ بند سنڌو نديءَ تي اڏجي رهيو اهي، جنهن تي تاريخي آئيني، اخلاقي ۽ عالمي قانونن هيٺ سنڌ جو حق آهي. جنهن صورت ۾ پاني سنڌ جو آهي، تڏهن مسٽر کر يا وفاق پاڪستان ڪير ٿيندا آهن جيڪي سنڌوءَ جو پاڻي چئن صوبن ۾ برابر برابر ورهائين! جيڪڏهن سرحد ۽ بلوچستان ان چال ۾ اچي ويا ته شايد پاڪستان جي تاريخ ۾ ان کان وڏو ڪو ٻيو هاڃو نه ٿئي جو سرحد، بلوچستان ۽ پنجاب گڏجي سنڌوءَ جي پانيءَ مان ڪالاباغ بند مان 75 سيڪڙو پاڻي کڻي وڃن!

ڪالاباغ بند جي سوال تي مسٽر کر سنڌ کي اڪيلو ڪرڻ لاءِ سياسي چالبازين جي ساز سامان سان نبرڻ نڪتو آهي. گهڻو ممڪن آهي ته لالچ، لوڀ، ڌمڪين ۽ دٻاءَ جو سلسلو سنڌ حڪومت تي به هجي پر سنڌ حڪومت ايئن ڪري نه سگهندي ڇاڪاڻ ته عوام جي سوچ ان سوال تي سخت آهي. غلام مصطفيٰ کر جي ڪا به ڪوشش جنهن سان سنڌ سياسي طور اڪيلي ٿي وڃي، سنڌ کي وفاق کان پري ڪندي. غلام مصطفيٰ کر ”اهو خطرو“ کنيو آهي ۽ شايد اهو به سوچي ٿو ته جيڪڏهن سنڌ عزت سان تيار نه ٿي ۽ ويڙهه کاڌائين ته پوءِ لٺ وسائبي! جاگيردار تڪراري مسئلن کي منهن ڏيڻ مهل لالچ ۽ لٺ ۾ ئي يقين رکندا آهن پر خوشقسمتيءَ سان سنڌ جو عوام انهن ٻنهي شين کي منهن ڏيڻ جو وڏو تجربو رکي ٿو ۽ اهو ”گاهه کائڻ“ لاءِ قطعي تيار نه آهي، جيڪو پنجاب جا جاگيردار کين کارائڻ گهرن ٿا.