قرآن مجيد جي ڪن آيتن جو ترجمو

ڪري يا تڪليف ڏئي. الله تعاليٰ جو ارادو ته هي آهي ته اوهان کي پاڪ ڪري ۽ اوهان تي پوريون پوريون نعمتون ڪري ته شڪر گذار ٿيو.“

”انسان کي اوترو ئي ملي ٿو جيتري قدر هو ڪوشش ڪري ٿو.“

الله تعاليٰ اوهان جي واسطي اوهان جي ئي جنسن مان زالون پيدا ڪيون ته توهان تسڪين حاصل ڪيو ۽ زال مڙس جي وچ ۾ الله تعاليٰ پيار ۽ محبت وڌي.

(سورة الروم:21)

عورتن جا مڙسن تي اهڙائي حق آهن جهڙا مڙسن کي عورتن تي آهن ۽ مردن کي انهن تي درجو آهي. (سورة البقره:228)

پوءِ اهي ماڻهو مُلڪن ۾ ڪونه ٿا گهمن ڦرن ڇا جو عبرت وٺن؟ هن کي دل ۽ دماغ هجي ته جيڪر سمجهن، هنن کي ڪن هجن ته جيڪر ٻڌن. (سورة الحج:26)



ڪن حديثن جو ترجمو

علم جي طلب سڀ ڪنهن مرد توڙي عورت تي فرض آهي.

مان انهيءَ لاءِ نبي ڪري موڪليو ويو آهيان ته اخلاقي خوبين کي ڪماليت وٺايان.

سڀني کان چڱو انسان اهو آهي جيڪي ٻين انسانن کي سڀني کان وڌيڪ فائدو پهچائي.

جو شخص ٻين تي رحم نه ٿو ڪري، تنهن تي الله تعاليٰ به رحم نه ٿو ڪري.

جو شخص پنهنجي ڪنهن ڀاءَ جو حق ٿو کائي سو الله تعاليٰ جي هيڪڙائي ۾ ايمان رکندڙ ناهي.

رسول الله ﷺ جن ڪنواري ڇوڪري کان به وڌيڪ لڄارا هئا. پاڻ فرمائيندا هئا ته لـڄ ايمان جو ڀاڱو آهي. جنهن کي لـڄ ناهي تنهن کي ايمان به ڪونهي.

جيڪو چڱو ڪم ڪرين تنهن ۾ توکي خوشي ٿي ۽ جيڪو خراب ڪم ڪرين تنهن تي تو کي افسوس ٿئي تڏهن سمجهه ته تون سچو مومن آهين.

مسلمان اهو آهي جنهن جي زبان ۽ هٿ کان مسلمان بچيل هجن.

اي بندا! تون الله تعاليٰ سان محبت رکين ٿو؟ پهريائين ذات انسان سان محبت رک.

جرير بن عبدالله کان روايت آهي ته مون رسول الله ﷺ وٽ عرض ڪيو ته مان اسلام تي بيعت ٿو ڪيان. پاڻ مون کان مسلمان ٿي رهڻ ۽ هر مسلمان جي خير خواهي ڪرڻ جو شرط ورتائون.

رسول الله ﷺ جن دشمنن تي به رحم ڪندا هئا. مثلن ثمام بن ثلال نجد کان مڪي شريف وڃڻ وارو ان بند ڪري ڇڏيو. هن ڪري جو مڪي شريف جا ماڻهو ان وقت آنحضرت ﷺ جن جا دشمن هئا. آنحضرت کيس ائين ڪرڻ کان منع فرمائي.

احد جي جنگ ۾ حضرت جن جا ڏند مبارڪ شهيد ڪيا ويا ۽ کين سخت اذيت پهچائي ويئي. ڪن صحابن عرض ڪيو ته ڪافرن کي پاراتو ڏيو. پاڻ فرمايائون ته مان لعنت ڪرڻ واسطي نبي ڪونه ڪيو ويو آهيان. الله تعاليٰ مون کي موڪليو آهي ته ماڻهن کي سندس بارگاه ڏي سڏيان ۽ مون کي رحمت ڪري موڪليو اٿس. پوءِ هي دعا فرمايائون ته اي خدا منهنجي قوم کي هدايت ڪر هو مون کي نه ٿا ڄاڻن.

چار خصلتون جيڪي جنهن شخص ۾ موجود آهن سو منافق آهي. جيڪڏهن انهن مان هڪ اٿس ته نفاق جي هڪ علامت منجهس آهي. 1- ڳالهائي ته ڪوڙ ڳالهائي 2- واعدو ڪري ته وفا نه ڪري 3- عهد ڪري ته پورو نه ڪري 4- جهيڙو ڪري ته فاحش بڪ ڪري. اهو شخص ان وقت مومن ئي ناهي جنهن وقت چوري ٿو ڪري يا زنا ٿو ڪري يا شراب ٿو پيئي يا امانت ۾ خيانت ٿو ڪري. خبردار! خبردار!

اي الله سائين! مون کي ڏک ۽ ڳڻتيءَ کان، عاجزي ۽ سستيءَ کان، ڪنجوسائپ ۽ بزدليءَ کان ۽ قرض جي غلبي ۽ ماڻهن جي قهر کان پناه ڏي.

تمام سهڻين ۽ چونڊيلن حديثن معلوم ڪرڻ لاءِ منهنجو ننڍڙو سنڌي ڪتاب احاديث نبوي پڙهي ڏسو.



تعصب

هيستائين جيڪي باب لکيا اٿم تن جي تائيد مولانا حالي جي مسدس مان بلڪل سهڻا بند پيش ڪري سگهان ها. مگر ائين ڪرڻ سان مضمون جي سلسلي ۾ اٽڪ ٿي ٿئي. مگر هي باب مولانا مرحوم جي ڪن بندن سان شروع ٿو ڪيان.

ڊرايا تعصب سي ان ڪو يه ڪهه ڪر

ڪه زنده رها اور مرا جو اسي پر

هوا وه هماري جماعت سي باهر

وه ساٿي همارا نه هم اس کي ياور

نهين حق سي ڪڇ اس محبت ڪو بهرا

ڪه جو تم کو انڌا ڪري اور بهرا

تعصب که هي دشمن نوع انسان

ڀري کهر ڪئي سيڪڙون جس ني ويران

هوئي بزم نمرود جس سي پريشان

ڪيا جس ني فرعون ڪو نذر طوفان

گيا جوش مين بو لهب جس ڪي کويا

ابو جهل ڪا جس ني بيڙا ڊبويا

وه يان اڪ عجب ڀيس ۾ جلوه گر هي

ڇپا جسڪي پردي مين اس ڪا ضرر هي

ڀرا زهر جس جام مين سر بسر هي

وه آب بقا هم ڪو آتا نظر هي

تعصب ڪو اڪ جزو دين سمجهي هين هم

جهنم ڪو خلد برين سمجهي هين هم

همين واعظون ني يه تسليم دي هي

ڪه جو ڪام ديني هي يا دنوي هي

مخالف ڪي ريس اس مين ڪرني بري هي

نشان غيرت دين حق ڪا يه هي

مـخالف ڪي الٽي هر اڪ بات سمجهو

وه دن ڪو ڪهي دن تو تم رات سمجهو

قدم گر راه راست پر اس ڪا پاؤ

تو تم سيڌي سي ڪتراڪي جائو

پڙين اس مين جو دقتين وه اٺائو

لگين جسقدر ٺوڪرين اس مين کائو

جو نڪلي جهاز اس ڪا بچ ڪر ڀنور سي

تو تم ڏالدو و نائو اندر ڀنور کي

اگر مسخ هو جائي صورت تمهاري

ڀائم ۾ ملجائي سيرت تمهاري

بدل جائي بالڪل طبيعت تمهاري

سرا سر بگڙ جائي حالت تمهاري

تو سمجهو ڪه هي حق ڪي اڪ شان يه ڀي

هي اڪ جلوه نور ايمان يه ڀي

نه اوضاع ۾ تم سي نسبت ڪسي ڪو

نه اخلاق ۾ تم په سبقت ڪسي ڪو

نه حاصل يه کانون مين لذت ڪسي ڪو

نه پيدا يه پوش مين زينت ڪسي ڪو

تمهين فضل هو علم مين بر ملا هي

تمهاري جهالت مين ڀي اڪ ادا هي

ڪوئي چيز سمجهو نه اپني بري تم

رهو بات ڪو اپني ڪرتي بڙي تم

حمايت مين هو جبڪه اسلام ڪي تم

تو هو هر بدي اور گنه سي بري تم

بدي سي نهين مومنون ڪو مفرت

تمهاري گنه اور اورونڪي طاعت

مخالف ڪا اپني اگر نام ليجي

تو ذڪر اسڪا ذلت سي خواري سي ڪيجي

ڪڀي ڀولڪر طرح اس مين نه ديجي

قيامت ڪو ديکوگي اس ڪي نتيجي

گناهون سي هوتي هو گويا مبرا

مخالف پر ڪرتي هو جب تم تبرا

سني ۾ اور جعفري ۾ هو الفت

نه نعماني و شافعي ۾ هو ملت

وهابي سي صوفي ڪي ڪم هو نه نفرت

مقلد ڪري نا مقلد په لعنت

رهي اهل قبله ۾ جنگ ايسي باهم

ڪه دين خدا پر هنسي سارا عالم

ڪري ڪوئي اصلاح ڪا گر اراده

تو شيطان سي اس ڪو سمجهو زياده

جسي ايسي مفسد سي هي استفاده

ره حق سي هي بر طرف اس ڪا جاده

شريعت ڪو ڪرتي هين برباد دونون

هين مردود شاگرد و استاد دونون

وه دين جس ني الفت ڪي بنياد ڊالي

ڪيا طبع دوران ڪو نفرت سي خالي

بنايا اجانب ڪو جس ني موالي

هر اڪ قوم ڪي دل سي نفرت نڪالي

عرب اور حبش ترڪ و تاجيڪ و ويلم

هوئي ساري شيرو شڪر ملڪي باهم

تعصب ني اس صاف چشمه ڪو آڪر

ڪيا بعض ڪي خارو خس سي مڪدر

بني خصم جو ٿي عزيز اور برادر

نفاق اهل قبله ۾ ڦيلا سراسر

نهين دستياب ايسي اب دو مسلمان

ڪه ڪو ايڪ هو ديکڪر ايڪ شادان

همارا يه حق ٿا ڪه سڀ يار هوتي

مصيبتون ۾ يارونڪي غمخوار هوتي

سڀ ايڪ اڪ ڪي باهم مددگار هوتي

عزيزون ڪي غم ۾ دل افگار هوتي

جب الفت ۾