شاهه لطيف جو حسب نسب ۽ واقعاتي تاريخون

شاهه لطيف جو حسب نسب ۽ واقعاتي تاريخون



شاهه ڪريم جو جنم 20 شعبان 944 هه (22 جنوري 1538) ڏينهن اڱاررو

وفات ، 7 ذوالقعد 1032هه/ (2 سيپٽمبر 1623ع) ڏينهن ڇنڇر (تاريخي مادو : فياض عالم: 1032)

جنم شاهه حبيب (امڪاني سال) 1070 هه

شاهه لطيف جو جنم : پهرين رجب 1102 هه/ 31 مارچ 1691ع، ڏينهن ڇنڇر يا 30 مارچ ڏينهن جمعو (روايتن ۾ جمعو يا اڱارو ٻڌايو وڃي ٿو) (تاريخي مادو : عنايت شعار : 1102)

تعليم جي ابتدا : پنجن سالن جي عمر ۾ 08 ـ 1107هه (1696-97ع)

ڪوٽڙي ڏانهن لڏپلاڻ عمر 12 سال، سال 1112هه (1703ع)

درويش هاشم شاهه سان پهرين ملاقات عمر 15 سال 1113 هه (1706ع)

درويش هاشم شاهه سان ٻي ملاقات عمر 18 سال 1116هه (1709ع)

مغل حويليءَ ۾ دعا: عمر 19 سال اندازاً 1117 هه (1710ع)

سامين سان هنگلاج ٺٽو ۽ لاهوت سفر ٽي سال سرگردان) عمر 19 کان 22 سال ( 1117هه کان 1120هه) 1712 کان 1715ع)

واقعو (مرزا) مغل بيگ ارغون 24 صفر 1124 هه جمعو پهرين اپريل1712ع

شادي عمر 24 سال 1126هه (1714ع) ۾

سرگرداني : 19 سالن جي عمر کان 50 سالن تائين 1117هه کان پوءِ 56 ـ 1155 هه تائين ابتدائي ٽي سال هنگلاج، لاهوت وغيره جا سفر)

نادر شاهه جي ڪاهه کان 16 سال اڳ ڀٽ تي مائي گلان جو اچڻ 1136هه ( 17251724ع) شاهه سائينءَ جي عمر 34 سال

رهائش لاءِ ڀٽ جي ماڳ جي چونڊ 1143 هه (30ـ 1731ع) ۾ ، عمر چاليهه سال

ڀٽ تي ڊيولپمينٽ جو ڪم ۽ پوريءَ طرح منتقلي 1144 هه، 1731-32ع

وفات شاهه حبيب 1144هه /1731-32ع (شاهه لطيف جي عمر 42 سال)

راڳ جو باقاعدي سلسلو 1144 هه، 1731-32ع

ميان نور محمد حڪومت جا سال1149هه / 1168هه (1737 کان 1755ع)

مخدوم عبدالرحمان کهڙن وارو ۽ 222 فقيرن جي شهادت 1145هه (1732،33ع)

نادر شاهه جي ڪاهه 1151هه (1739ع)

سير سفر محدود ڪرڻ 1155 هه عمر ٽيونجاهه سال (1742ع)

شاهه ڪريم جي روضي جي تعمير 1156 هه (1743ع) (ڪاشيءَ تي لکيل سِر موجب) جڏهن عمر 53 کان 55 سال

مخدوم معين ٺٽوي جي وفات ۽ ٺٽي ڏانهن آخري سفر 1161 هه 1748ع

ونگو ولاسي ڏانهن (مفروضو) 1165 هه آڪٽوبر نومبر 1751ع

وفات شاهه لطيف : 14 ـ صفر 1165 هه / 31 ڊسمبر 1751ع ڏينهن جمعو

وفات ميان نور محمد 1167 هه/ 1753ع

غلام شاهه وفات ؛ 1186 هه / 1773

سيد جمال شاهه (گادي نشين) وفات :1204 هه ̷ 1789،90ع







 

جيتوڻيڪ هن کان اڳ هز هائنيس مير عبدالحسين سانگي، مرزا قليچ بيگ، مولانا دين محمد وفائي، ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ، ڊاڪٽر هوتچندگربخشاڻي، ڊاڪٽر عمر بن محمد دائودپوٽي، حامد علي خانائي، مرزا قليچ بيگ، ليلارام وتڻ مل لالواڻي ۽ ٻين وڏن محققن شاهه صاحب جي سوانح بابت ڪافي ڪم ڪيو آهي ته به شاهه صاحب جي زندگيءَ ۾ پيش آيل واقعن جو تاريخوار تسلسل پوريءَ طرح سامهون اچي نه سگهيو آهي. ان حوالي سان ڪا پڪي پختي تاريخ موجود نه آهي، خود ڀٽائي پيرن وٽ ڪو پڪو پختو دستاويز يا تحريري تاريخ موجود نه آهي، انڪري شاهه صاحب تي ٿيل سڄي تحقيق جو بنياد روايتن تي رکيو ويو آهي، هن مضمون ۾ انهن ئي واقعن کي همعصر واقعن ۽ انهن جي معلوم تاريخن سان ڀيٽي شاهه صاحب جي حياتيءَ ۾ پيش آيل واقعن جو تسلسل ۽ ترتيب درست ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي وئي آهي.

شاهه سائينءَ جي زندگيءَ ۾ پيش آيل واقعن تي تحقيق ڪندي شروع شروع ۾ محققن وڏيون غلطيون ڪيون مثال: ڊاڪٽر ٽرمپ صاحب شاهه سائينءَ جي جنم ۽ وفات جا سال 1680ع ۽ 1161 هه (1747ع) ٻڌايا آهن جيڪي ٻئي غلط آهن. مرزا قليچ بيگ لکيو ته شاهه لطيف 1106 هه (1689ع) ۾ ڀينءَ پور ۾ ڄائو. (هڪ ٻئي هنڌ هالا حويلي لکيو اٿس). ڊاڪٽر گربخشاڻي ڀينءَ پور تي هالا حويليءَ کي ترجيح ڏني آهي. ڪلياڻ آڏواڻي به ڀينءَ پور تي متفق آهي، اڃا به دلچسپ ڳالهه اها ته هالا حويليءَ کي ڀينءَ پور ۾ لکيو ويوآهي. مولانا دين محمد وفائي ۽ حامد علي خانائي به ڀينءَ پور تي متفق آهن. پر اهي تاريخون ۽ ماڳ درست نه آهن. ان کان پوءِ به مختلف صاحبن مختلف روايتون ۽ تاريخون بيان ڪيون پر ڪو به حتمي تاريخ تي نه پهتو.

مٿئين سڄي مونجهاري مان نڪرڻ لاءِ اسان شاهه صاحب جي جنم ۽ وفات جي تاريخن جا حوالا ڀٽائي پيرن جي روايتن موجب رکيا آهن جيڪي هجري تاريخن مطابق آهن، هِتي انهن جا عيسوي سن ۽ تاريخون ڪمپيوٽر تي موجود جديد سافٽ ويئرن جي مدد سان بلڪل ٺيڪ ٺيڪ نڪتل ۽ پيش ڪيل آهن. انهن تاريخن ۾ چنڊ جي حساب سان فقط هڪ ڏينهن جي غلطيءَ جو امڪان سدائين موجود رهندو آهي. بيشڪ سڀني محققن ماڳن مڪانن ۽ هجري تاريخن جي حوالي سان وڏي محنت ڪئي آهي، مون کي سڀ کان جامع ۽ ڀرپور تحقيق ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ جي نظر اچي ٿي. ان جو وڏو سبب اهو آهي ته ڊاڪٽر بلوچ اهي سڀ ماڳ مڪان پاڻ ڏٺا آهن ۽ سر زمين تان روايتون جمع ڪيون آهن. ٻين صاحبن فقط ڪتابن تان اتارو ڪيو آهي يا وڌ ۾ وڌ ڀٽ شاهه تان ڀٽائي پيرن کان روايتون جمع ڪيون آهن. ڊاڪٽر صاحب شاهه سائينءَ جي حوالي سان جن ماڳن مڪانن جو ذڪر ڪيو آهي، اهي مون به ڏٺا آهن، ساڳيون روايتون ٻڌيون اٿم ۽ لڳ ڀڳ ساڳين نتيجن تي پهتو آهيان. شاهه سائين تي تحقيق ڪندي ان وقت جي تاريخ ۽ جاگرافيءَ به ذهن ۾ رکڻ گهرجي ۽ ياد رکجي ته اهو ارغونن ۽ ترخانن جي گرفت وارو دور آهي. انهن ڏينهن ۾ سنڌو درياهه هالا وٽان اوڀر طرف ڀٽ شاهه ۽ سئي قندر جي اتر کان ڦيرو کائي نصرپور کان ٿيندو، بلڙي ۽ ملاڪاتيار کان ٿيندو ٺٽي وٽ پهچندو هو، ۽ سنڌو درياهه سفر جو سڀ کان اهم ۽ سولو وسيلو هو. اهو ئي سبب آهي جو تڏهوڪا سڀ اهم شهر ٺٽو، نصرپور، سيوهڻ ۽ بکر درياهه رستي پاڻ ۾ ڳنڍيل هئا. اهي ئي شهر ترخان ̷ مغل دور ۾ انتظامي هيڊ ڪوارٽر (سرڪار) هئا.