سياسي گدلاڻ ۽ سڀاڻي جي سنڌ

�يم سنڌو ندي ”گريٽ انڊس ڊرين“ جو منظر ڏئي ٿي. سڄي سنڌ جون ڍنڍون کاريون ۽ مڇين کان خالي ٿيون ڏسجن. خدا خير ڪندو! جنرل مشرف جو عظيم بندن ۽ پاڻين بابت ”وزن 2025ع“ مون کي سنڌ لاءِ ”کارن کٻڙن“ جي پلاننگ جي ابتدا ٿو لڳي.

ڳالھہ، ڪراچي ۾ بم ڌماڪن کان شروع ٿي ۽ سياسي منظر نامي کان ٿيندي اچي سنڌوءَ جي پاڻيءَ تي پھتي آهي. هيءَ ظاهري طرح اڄ جي ڳالھہ آهي پر حقيقت ۾ اهو سڀاڻي جو خطرناڪ ترين منظر نامو بہ ٿي سگهي ٿو. اڄ جا طاقتور مافيائي ماڻهو حڪومت، ذاتي مفادن ۽ پيٽ ڀرائيءَ سبب مسجدن ۽ امام بارگاهن تي پيا وڙهن ۽ هڪ ٻئي تي بم پيا اڇلائين. ان نقطي تي هڪ منٽ لاءِ ترسو ۽ اڳتي نگاھہ کڻي سوچيو! هاڻي لڙايون نظرياتي بالادستيون مچائڻ لاءِ ڪو نہ لڳنديون آهن. هي تہ سڌا سنوان معاشي ۽ مالي مفاد هوندا آهن، جيڪي ڀائرن کي ويڙهائي ڇڏيندا آهن.

هندستان ۽ پاڪستان جو تڪرار پاڻين تان جهيڙو آهي، نيپال ۽ هندستان جو تڪرار پاڻين تان آهي، بنگله ديش ۽ هندستان ۾ تلخي پاڻين تان آهي. دنيا ۾ هر جاءِ تي ندين، بندن ۽ پاڻين تان تڪرار وڌندا پيا وڃن... تہ پوءِ اسان پاڪستان وارن اهو ڪيئن فرض ڪيو آهي تہ اسلام، ڀائپي ۽ پاڪستان جي ”مقدس“ نالي تي ماڻهو اڃ بک مري ويندا پر هڪ ٻئي تي هٿيار اڀا نہ ڪندا!؟ اهڙي حالت ۾ ماڻهو هڪٻئي جو خون پيئڻ لڳندا آهن ۽ جياپي جون وحشي جبلتون اڀري اينديون آهن. ڇا توهان زمينداري نظام ۾ پاڻين جي وارابندين تي ڪهاڙيون ۽ بندوقون هلنديون نہ ڏٺيون آهن؟

آئون ان ڏينھن کان ڇرڪان ٿو جڏهن سنڌ جا ماڻهو پاڻي جي قلت کان بندھہ عاجز ٿي ڪنھن آخري فيصلي لاءِ اٿي نہ پون. ڳالھہ لٺين بانٺن ۽ بندوقن کان اڳتي نڪري بمن بارودن ۽ لانچرن تائين نہ پھچي (ان قسم جون لڙايون اڄ ڪلھہ سنڌ جي قبائلي ڪلچر ۾ عام ڏسجن ٿيون). ماڻهو شروع شروع ۾ هڪٻئي سان وڙهندا آهن. پوءِ عملدارن سان وڙهندا آهن ۽ نيٺ منڍ ڏانھن رخ ڪندا آهن (اهڙا منظر ناما هاڻي بہ ڏسجن ٿا.)

پاڻ تہ هر موقعي تي پناھہ! پناھہ! جو ورد پيا ڪنداسون. پر ورد وظيفا ۽ دعائون اڄ ۽ بک لاهي نہ سگهنديون آهن. اهڙي صورتحال ڪنھن دهشت انگيز حالت ڏانھن گهلي سگهي ٿي. خبر نہ آهي تہ اسان جا سياستدان تاريخ پڙهندا آهن يا نہ! تاريخ ٻڌائي ٿي تہ جڏهن جڏهن بہ سنڌو درياھہ رخ بدليو آهي يا ان جو وهڪرو گهٽيو آهي، ڏاڍيون خراب گهرو لڙايون ٿيون آهن (جيڪي حقيقت ۾ زندھہ رهڻ لاءِ فطري هيون).