ست چڙهڻي : امير خسرو چرڪس جو مقبرو؟

ست چڙهڻي : امير خسرو چرڪس جو مقبرو؟

هيءَ عمارت مرزا عيسيٰ خان ترخان (اول) جي مقبري کان اتر ۾ سِرن جي ٺهيل آهي. پير حسام الدين راشدي ان عمارت کي خسرو چرڪس جو مقبرو سمجهي ٿو. چرڪس (1554ع کان 1612ع) مرزا جاني بيگ ۽ مرزا غازي بيگ جي ڏينهن ۾ جڏهن مغلن ٺٽي تي حملو ڪيو ته سندس حيثيت اڃا به زور وٺي وئي. سندس عروج جا ڏينهن 1592ع کان 1608ع (1001 هه کان 1017 هه) تائين هئا. ان عمارت بابت عام روايت به اها ئي آهي ته هيءَ خسرو چرڪس جي اڏاوت آهي.

ست چڙهڻي نقشي مطابق همچورس آهي، جنهن جون ڪنڊون ماريون ويون آهن، جنهن ڪري اها اَٺ ڪنڊي ٿي پئي آهي. ان ريت عمارت جا وڏا چار پاسا 28.6 فٽ ۽ ننڍا چار پاسا تقريباََ 12 فٽ جا آهن. عمارت اوچي ٿلهي تي ٺهيل آهي. سامهون پاسو پٿرائون ۽ چار ونگدار لنگهه اٿس، جيڪي هر پاسي کان هڪ ئي ترتيب سان آهن. ونگون ڪشاديون ’سينڌ نما‘ نوڪدار اٿس. لنگهه جي هر پاسي کان مٿي وڃڻ لاءِ ٻه ڏاڪڻيون آهن. ان حساب سان ڪل 8 ڏاڪڻيون هئڻ گهرجن، پر عمارت تي نالو ست چڙهڻي‘ آهي. ممڪن آهي ته اٺين ڏاڪڻ ڊٺل ملبي ۾ هئڻ ڪري ماڻهن ان کي نه ڳڻيو آهي، يا وري ’ست چڙهڻي‘ اصل ۾ اهي ست ڏاڪا آهن، جن تان چڙهي ماڻهو هن اوچي عمارت تائين پهچي ٿو.

هن عمارت کي بنيادي طور پنج قبا هئا، وڏو قبو وچ تي ۽ چار قبا چئن ڪنڊن کان. چئني ماريل ڪنڊن ۾ محرابي هُريون ٺاهيون ويون هيون. پنج ئي گنبذي ڪمرا اٺاس تي آهن ۽ وڏي ڪمري کان چئني ڪمرن ڏانهن راهداريون ڏنل آهن. هيءَ جيئن ته سِرن جي عمارت هئي، انڪري ان کي اندرئين پاسي ڪاشيءَ سان سجايو ويو هو، جيڪا هاڻي تمام گهٽ نظر ٿي اچي.

هن مقبري ۾ گچ سان لنبيل قبرون آهن، ۽ عمارت سورهين صديءَ جي آخر جي آهي.