رسمن جي پورائي ۽ ڪوڙ جا ڌوڙيا

خميس 25 مارچ 1999ع

آئينو روزاني سچ ڪراچي

رسمن جي پورائي ۽ ڪوڙ جا ڌوڙيا

پياري پاڪستان جي صدر پاڪستان 11 مارچ وري ڏينھن تي ”گو تارڙ گو!“ واري هل هنگامي ۾ هاڻوڪي سرڪار کي صلاح ڏني هئي تہ مخالف ڌر کي اعتماد ۾ ورتو وڃي. پر، ان ئي تقرير ۾ صدر صاحب موجوده سرڪار جي ساراھہ ۾ ايترا ڍڪ ڀري ويو جو ليليٰ سان مجنونءَ جو عشق ياد اچي ويو. مجنونءَ جو ليليٰ جي ڪاري رنگت سان ڪو بہ واسطو ڪو نہ هو ۽ نہ وري ڄام تماچيءَ کي نوري مهاڻيءَ مان مڇيءَ جي ککي جي ڌپ آئي. ڳالھہ، جڏهن جنم جنم جي رشتن جي هجي، تڏهن اوڻايون نظر نہ اينديون آهن.

جيتوڻيڪ صدر تارڙ چيو تہ، ”قومي معاملن ۾ مخالف ڌر کي اعتماد ۾ وٺڻ گهرجي.... ملڪي معيشت کي وياج کان پاڪ ڪرڻ گهرجي، نوڪريون ميرٽ تي ڏيڻيون پونديون... خاص عدالتون ڪراچيءَ کي دهشتگردن جي چنبي کان ڇڏائي وٺنديون!“ ان هوندي بہ ميان نواز شريف سرڪار جي ڪن تي جونءَ بہ ڪو نہ چري آهي. ان موقعي تي ڪو ٻيو وزيراعظم هجي ها تہ صدر تارڙ جي جملن کي وڏا ور وڪڙ ڏيئي بيان ڪيو وڃي ها! هنن گنہگار اکين ويجهي ماضيءَ ۾ گهڻو ڪجھہ ڏٺو آهي.

ميرٽ تي زور ڀري صدر صاحب هڪ رسم پوري ڪئي آهي، نہ تہ ڇا صدر صاحب اهو ٻڌائي سگهندو تہ انيتا ايوب اڄڪلھہ ڪٿي آهي؟ اها شوبز جي دنيا مان پنھنجي ڀيڻ عنبر ايوب سميت ڪٿي گم آهي؟ چون ٿا تہ لنڊن ۾ قائم ڪنھن پاڪستاني بينڪ ۾ انيتا کي خاص ملازمت ڏني وئي آهي! پائونڊن ۾ وڏي پگهار، بينڪ جي خرچ تي گاڏيون ۽ فليٽ! اسان ڪنھن کان پڇون تہ انيتا ايوب وٽ پرڏيھہ ۾ ڳري خرچ تي پاڪستاني بينڪ ۾ ملازمت لاءِ ڪھڙي ميرٽ، ڊگريون ۽ تجربو آهي؟

چپن تي آڱر رکو! متان نہ ڪو احتسابي عملدار توهان جي ڪڍ حساب ڪتاب جا دفتر کولي ويھي رهي. پاڪستاني بئنڪن ۽ ٻين مالياتي ادارن کي جن ماڻهن ”ويھاري“ ڇڏيو آهي، اهي اڄ بہ پنجاھہ پنجاھہ لک رپيا ماهوار پگهار کڻن ٿا ۽ سهوليتون جدا کڻن ٿا. اهي هڪ ئي ڪٽنب جا فرد آهن پر جدا جدا بئنڪن ۾ هڪٻئي کان وڏا عهدا ماڻڻ جي مقابلي ۾ آهن. چون ٿا تہ هو ميرٽ تي اڳتي پيا وڌن ”ميرٽ“ جنھن گهوڙي جو نالو آهي، اهو اسلام آباد جي چراگاهن ۾ چرندو آهي.

جناب صدر 23 مارچ تي ٻيھر رسمي تقرير ڪري هليو ويو. اسلام آباد جي جناح ايوينيو تي پاڪ فوج پنھنجي فوجي طاقت جي ڀرپور نمائش ڪئي. هتف، غوري ۽ الائي تہ ڇا ڇا ڏيکاريا ويا. صدر صاحب ”نشان بقا“ جو بہ اعلان ڪري ويو ڪشمير کي پاڪستان جي شھہ رڳ بہ سڏي ويو ۽ ڪشمير جو ٻيڙو وطن ڏانھن واپسيءَ جو ترانو بہ ڳائيندو لنگهي ويو. صدر صاحب فرمايو ”هن ڀيري اسان هي ڏهاڙو هڪ مختلف دور ۾ ملهائي رهيا آهيون. سندس اشارو ايٽم بم ڏانھن هو. بادشاهن جي مرضي آهي! قوم ”ٽينڪون نہ، ٽريڪٽر گهرجن ۽ ايٽم بم نہ، ان پاڻي ڏيو!“ چوندي رهي پر ڀٽي صاحب کان ميان صاحب تائين سڀني اڳواڻن عوام کي اَنَ بدران گوليون ۽ ماني بدران گاھہ کائڻ جون صلاحون ڏنيون ۽ واقعي گاھہ کارايو!

هندستان ۽ پاڪستان جي اڳواڻن جو عقل گاھہ کائي ويو ۽ شهرين کي ڊڀن تي گذارو ڪرڻو پيو. ميان صاحب فخر سان چوي ٿو تہ اسان ايٽمي ڌماڪو ڪيو! محترمہ فخر سان چوي ٿي ڀٽي صاحب ايٽمي پروگرام شروع ڪيو! ٻئي ڌريون بلڪ ٽين، فوجي ڌر بہ اهو نٿي ٻڌائي تہ خدا جي خلق کي خودڪشي ۽ خودسوزيءَ جي حالت تي پھچائي جيڪڏهن توهان ايٽمي طاقت بڻجي ويا آهيو تہ ڪھڙو تير هنيو اٿو؟

23 مارچ تي هٿيارن جي نمائش سڄي دنيا ڏٺي ۽ اهو بہ ڏٺو تہ پاڪستان جون چارئي قومون (جن کي وفاقي سرڪار قومون مڃڻ لاءِ تيار ئي ڪو نہ آهي) نچي رهيون هيون، ڌم ڌما ڌم... بلي! بلي!... هو جمالو..... خٽڪ ۽ ٻيو بہ گهڻو ڪجھہ ايئن پئي لڳو تہ ملڪ پاڪستان ۾ دفاع جي صورتحال بھتر ٿيڻ کانپوءِ پاڪستان جي خلق خوشيءَ وچان نچي نچي ڪو نہ ٿي ٿڪجي! ھہڙو ڪوڙ! ڪنھن کي بہ خدا جو خوف ڪو نہ ٿيو. حاڪمو! سچ ڳالهائڻ سکو ۽ قبول ڪيو تہ جناح ايوينيو تي جيڪي ڪجھہ ٿيو، اهو هڪ اعليٰ ترين سرڪاري ناٽڪ هو، ٺيڪ ان ڏينھن تي خدا جي وڏي خلق ڦاٽل ڪپڙن ۽ ٽيڪسن سبب ڪتريل کيسن کي جاچندي پئي هلي. مٿان عيد آهي ۽ شادين جي مند آهي بادشاهو! ماڻهو جنگي ميزائيل نہ، معاشي ترقي ۽ حقيقي خوشيون گهرن ٿا.

قومي ترانا وڄي وڄي رڪارڊ ئي گسي ويا آهن، 23 مارچ 1940ع وارو ٺھراءُ مردار ٿيو پيو آهي.23 مارچ جو ڏينھن نڪ جي وڏي پڪائيءَ سان ملهايو ٿو وڃي. قائداعظم کي رحمت الله عليہ چوندي سرڪاري صاحبن جي زبان نٿي ٿڪجي پر 23 مارچ واري اصل ٺھراءَ کي بوٽن هيٺان رکيو ويو آهي. يا وري ڪنھن فائونڊري جي بٺيءَ ۾ ڳاريو، پگهاريو ۽ وري نئين شڪل ۾ ٺپي ڪڍيو ويو آهي. هڪ اهڙي شڪل ۾، جنھن ۾ اصل ٺھراءَ جي بوءِ بہ ڪونہي. ڪو، رنگ روپ ۽ نقشو بہ ڪو نہ آهي!

هوڏانھن، ”پونم“ جا صاحب آهن. آهن تہ سڀني جا نالا محترم پر نالا کڻي ٿا ماٺ ڪيون! ڪو بہ هڪ قائد ڏيکاريو جنھن تي معصوميت جو ٺپو هڻي سگهجي! اسان چپ ٿا رهون جو شايد هيءَ چپ رهڻ جي گهڙي هجي. اڳواڻو! توهان بھتر – ڄاڻو ٿا تہ ملڪ جو حل ڇا ۾ آهي؟ سڄي ڳالھہ 23 مارچ 1940ع کان شروع ٿي 23 مارچ 1999ع تي جناح ايوينيو تائين اچي پھتي آهي. تاريخ چاهيو تہ 2099ع بہ ايئن ئي گذري ويندي. جيڪڏهن نہ چاهيو تہ پوءِ تاريخ جي پيرن ۾ چين ٻيڙيون ۽ ڏنڊا ٻيڙيون وجهڻ وارو ڪم ميجر کوسي جي وس ۾ ڪونہي. ملڪ 1973ع واري آئين کان گهڻو اڳتي نڪري ويو آهي، نٿو چئي سگهجي تہ 1973ع وارو آئين، جيڪو پاڻ چتيون چتيون ٿي ويو آهي، ان جا ٽڪا ڪيترو جٽاءُ ڪندا.