بـدمـعـاش

بـدمـعـاش



ھُـو وڏو بدمعاش ھو. پھرئين نمبر جو. ڪوڙ، دغا، فريب، چوري، ڌاڙو ھن جي ڏائي ھٿ جا کيل ھئا. چپٽين ۾ ڏوھہ ڪري وٺندو ھو. حرام جو قياس پويس. خار ۾ چپ ڪيو، بيٺو ڏسندو. ھڪ ڀرون ھيٺ، اک چنجھيل، ٻيو ڀرون مٿي، ڏند ڏند سان مليل، ناسون ڦوٽاريو، چيتي وانگر شڪار کي تاڙيو بيٺو ھوندو. بس بس ڪري وٺي حملو ڪندو. آنڊا ٻاھر.

ڏائڻ جھڙي ڪھاڙي ڪلھي تي کنيو، شينھن وانگر جهنگ ۾ ڦرندو وتندو ھو. شل نہ ڪير کيس للڪاري! ماٺ ڪري ڳاٽ اوچو جھلي، کيس ڏسندو. پيرن کان مٿي تائين ٻہ ، ٽي دفعا. وٺي گجگوڙ ڪندو. واگهہ وانگر ڇال ڏيئي، اچي شڪار تي ٽٽندو. ڪھاڙين جو شپڪو، سيڪنڊ ٿي ويندا.

چيلھہ سنھي، ڇاتي ويڪري، ڪلھا اُڀا، مڇن کي تاءُ ڏيو، اکيون ڪرڙيون ڪيو، پير پير ۾ مست ٿيو وتندو. ڪنھن تي فلڪ نہ آڻيندو. ننڍي کان ئي نود ھو. پڻس ڪُٽي ھڏ گڏ ڀڃي رکندو ھوس، حرام جو سڌو ٿئي. ٻرڙاٽ پيا پوندس. لتون مڪون، چنبا، گهل گهلان. ھجيس ماءُ تہ ڇڏائيس! نيٺ رڙيون ڪرڻ بند ڪيائين. پيو مار کائيندو، ڪڇندو نه، ڀانئيندو تہ پيءُ جي ڏاڙھي پٽي رکي، پر ڏڍو ھوس. اوڙو پاڙو تپائي ڏانائين. پاڻ جيڏن کي سٽيو ڪُٽيو ھليو ويندو.

ٻارن جا ماءُ پيءُ رڙيون ڪندا ايندا. ھٿ ايندن تہ ڪُٽي رکندس. پنھنجو ٿورو ئي ھئن! نہ تہ بہ پڻس کي دانھن ڏيندا. پڻس پاڻ مان ئي ڪڪ! سڀ سُور ساڙَ ھن مان ئي ڪڍندو ھو. ڏوھہ ٻين جا مار ھن تي، ” ڪو انھين تي ڪونہ آيو ھو.“ اھڙو ساڙ ٿيندو ھوس، اھڙو ساڙ ٿيندو ھوس ... ڏاڍو ساڙيندو ھوس.

چوندو ھو، ”بيھہ وڏو ٿيان!“

ڪيئن نہ واڻئي جي چلڪڻي ڪپڙي کي ھٿ لاتو ھئائين! واڻئي چماٽ وھائي ڪڍيس. پڻس بہ کڻي چنبو ھنيس. پيءُ تي ڏاڍي ڪاوڙ آيس.

”ڀيڻسان سُوئر!“ ننڍو ھو، سُور پي ويو.

ڇورو ڇِنو، ميرو چولو، ڦاٽل پٽڪو. ان لپ ڪانہ جو شيء وٺي. ٻيا ٻار جھول ڀريو، چوس چوس ڪيو، گُگهڙا وٺيو، پيا پورائيندا ھئا. ھيءُ اڪيلو مٿي تي ٻانھن رکيو، اکيون ڦاڙيون، بيٺو ڏسندو. ٺڪر جو جنڊ، ٺڪر جي گاڏي، ٺڪر جو اُٺ، ناڪيليءَ سان. دل چوندي ھيس تہ ھٿ لائي ڏسان. پر ڪير ٿو ڪنھن کي ھٿ لائڻ ڏئي! نڪ جي چوٽڙي ڳاڙهي ٿي پونديس. وٺي ھڪ پاسي ڀڄندو. ڪنڊ ۾ منھن ڪري، ڀت تي لڪا پائيندي. پيو چَپ ڪڍندو ۽ سِنگهہ اگهندو.

سِڪي سِڪي رانديڪو چورايائين. سانڍيو پيو سانڍيندو ھوس، لڪي لڪي راند ڪندو ھوس. ننڍڙو ڪافور جو گُڏڙو، وڏين اکين سان، ڄڻ تہ ڀاءُ ھوس. ڪيئن نہ پڻس کسي ورتس! سڏڪا ڀريندي، مار کائيندي کائيندي، ٽپا ڏيئي ڏيئي، رانديڪو ڇڏائڻ جي ڪيائين. ويچارو گڏڙو پڻس جي پيرن ھيٺان چيڀاٽجي ويو، ھن ڏاڍيون رڙيون ڪيون. پيءُ کي ”حرامي“ بہ چيائين. پڻس لتون بہ ھنيس. ان ڏينھن ڏاڍو رنو، ڀڳل گڏڙو کڻي پنھنجي منھن وري بہ رنو. ٽُڪرڙا ميڙي، اڳڙيءَ ۾ ويڙھي، پاري ۾ وجھي ڇڏيائين. ڏينھن اھو، وري نہ رُنو.

پيءُ تہ ڏٺي نہ وڻندو ھوس. ڀلا لِڱن جو ڪھڙو ٽُڪر ھوس، جنھن تي پڻس جا پادر نہ وسيا ھئا. وڏو ٿيو تہ لٺ کڻي کنيائين، چي، ”متان آيو آھين! “پِڻس سمجھي ويو، وري نہ ڪُڇيو. ٻين ماڻهن سان تہ ازلي وير ھوس. ڀلا ڪير ساڻس چڱيان ھليو ھو! اندر ۾ ڌڪار جون ڀريون، ساھہ ساھہ سان نفرت ڦوڪون ڏيئي نڪرندي ھيس. ماڻهن کي ماريندي، ڦُريندي، چيچلائيندي ڪجهہ خيال نہ ٿيندو ھوس. ساڻس ڪو گهٽايو ھئائون! نفرت سان ٽمٽار، ڪيتري بہ ڪڍي، تہ بہ اوتري جي اوتري، نہ گهٽجي، نہ وڌي. کيس ھڪ ڪتو ھو، گلر ڪري پاليو ھئائين، اھو مئو تہ روئي ويٺو.

ھڪ وار جهلجي پيو. گهلي آيس ٿاڻي تي، اڃا ڪچو ھو ڊڄي ويو، چي، ”الله سائين ھي ڀيرو ڇڏاءِ تہ توبھہ ڪيم! “ پر جڏھن کيس مرچ وڌائون ۽ مُـٽ پياريائونس، تڏھن ڊپ لھي ويس. اھوئي ھڪ ڀرون ھيٺ، اک چنجھي، ٻيو ڀرون مٿي. پوءِ ڪئين ڀيرا جهليو، لوڏو ئي نہ اچيس. اک کڻيو نھاري تہ ساھہ سُڪيو وڃي. جـھڙي تـھڙي پوليس آفيسر جي ڇاتي نہ ٿئي، جو ڪجهہ چويس. چڱي مڙس جي چوريءَ ۾ جھليو. پوليس تي بار پيا. چيائونس، ” مال موٽاءِ!“ . وٺي آيس گهر، ڀيڻس کي اگهاڙو ڪيائون، چي، ”وار پٽينس!“

ڪيس مان ڇُٽي نڪتو. ڀيڻ جي منھن بہ نہ چڙھيو. چڱي مڙس کي ماريائين، اھي پوليس جا آفيسر ماريائين؛ روپوش ٿي ويو. ڪھڙو روپوش ! اتي ئي ھو، پر پوليس کان ڏاڍو ھو، ڏھڪاءُ وجھي ڇڏيائين.

ماڻهو مئو، ڄڻ ڪتو مئو. جڏھن ماڻهن جي ڳچيءَ مان رت ٺِينڍيون ڪري وھندو هو، جڏھن ڪپيل نڙگهٽ مان گرڙاٽ جا آواز نڪرندا ھئا، جڏھن وڍيل رڳن مان رت ڇاٽون ڪري نڪرندو ھو، ۽ رت جي گپ ۾ ڇڙھيون ھڻندا، بُل کائيندا ھئا تڏھن ھُـو بيھي ڏسندو ھو. ھڪ ڀرون ھيٺ، ٻيو مٿي ۽ اک چنجھي.

ڄڃون ڦريائين، گهوٽ ڪنورا ماريائين؛ نوٽن جون ڍِڳيون ڪري ساڙيائين، ڄڀيءَ کي بيھي ڏٺائين. ھڪڙو ڀرون ھيٺ، ٻيو مٿي، اک چنجھي.

ھڪ دوست تي ڪاوڙيو، ھڻي آنڊا ڪڍي رکيائينس، ٽُڪر ٽُڪر ڪري وڍيائينس. پوءِ وٺي ڪُوڪون ڪيائين. اٺ پھر ماني نہ کاڌائين. موٽي اچي فاتح پڙھيائين. مڇون ھيٺ لڙڪي آيس. رت ڀريل ڪھاڙي کڻي، خون واريءَ جاءِ تي پُوري ڇڏيائين، ڄڻ تہ پنھنجي ڏاڍ ۽ مستيءَ کي دفن ڪيائين.

... ۽ پوءِ ... جھلجي پيو، ھڪ ڪيس نہ بڻيس. سو ڏھين ۾ ڏنائونس. اڙجي ويو. مٽيءَ جي ماني، موبل ۾ رڌل دال. چرس، ڀنگ جو واپار، بچي بازيءَ تي جھيڙا، سڀ ٻِٽ، قيدي توڙي ڪامورا. گار جي رئي. ڪتي واري ڪار. ھُـو گڏھہ وانگر وھندو رھيو گُهنڊ ھنيو، چپ چاپ ڪنڌ ھيٺ ڪيو پيو ڳـھندو ھو. ڏينھن ئي ٻہ چار گذريا. جيل کان ٻاھر، پٿر ڀڃندي، ھرو ڀرو جمعدار صاحب ڏنڊيون وھائي ڪڍيس. ھن ڪنڌ ڦيري، ڀِرون ڇڪي، ڏانھنس ڏٺو. جمعدا صاحب تي زھر چڙھي ويو. گارين جو ڌوڙيو لاهي ڏنائين. چي،” ڏسين ڇا ٿو؟“ ھن جون ٻئي اکيون چنجھيون ٿي ويون. ڏند ڪُرٽجي ويس. وٺي گجگوڙ ڪيائين. ٽپو ڏيئي ڪَڙ ڪي پيو. جمعدار جي ٻانھن ڪڍي وڌائين. ھنگامو مچي ويو. قيدين جي ٻيگهي متي. سپاھين جون بندوقون ڇڏائجي ويون. ھُـو ڀڄي ويو.

ھن وڃي پنھنجي ڪھاڙي کوٽي ڪڍي. چتائي ان کي ڏٺائين ڄڻ تہ انساني مٿن جا گيھا ٿي ڳڻيائين. سندس واڇ چٻي ٿي، نڪ گُهنجيو ۽ اک چنجھي ٿي. ڌڪار مان مشڪيو. ڪھاڙيءَ کي مٿي ڪري چمي ڏنائين، سندس ڦَـر جي تِک کي آڱوٺي سان جاچيائين. نئين سر ڪوس شروع ٿي ويا. ستلن کي ماريائين. بي ڏوھين کي ڪٺائين. گهر ساڙيائين. زائفن جا پار، ٻارن جو رودن. باھہ جون لاٽون ... ڏسندو ڏسندو ھليو ويو. وري وري ڏسندو، نہ خوشي نہ خار. اھا ئي اک چنجھي، واڇ لڙيل، ڀرون ھيٺ مٿي. پچڪ ڪري کڻي ٿڪ اڇليندو.

ھڪ لڱا ڏينھن ڏٺي جو ڌاڙو ھنيائين، سڄي گهر کي کڻي مٺ ۾ ڪيائين. جو جتي سو تتي ھيسيل ۽ چُپ. ھي ڳاٺ اوچو ڪيو، ڀرون تاڻيون، پئي آيو ۽ ويو. اڱڻ ۾ ھلندي پير ھيٺان ڪو رانديڪو اچي ويس. اڍائي سالن جي ٻار ماءُ جي ڪڇ تان دانھن ڪئي، ”ڪِنو حلامي!“ ھن مُـڙي ڏٺو. ماءُ جھٽڪو ڏيئي ٻار جي وات تي ھٿ ڏنو، کڻي ڇاتيءَ سان چنبڙايائين. ويچاريءَ جي اکين ۾ پ�