بابا ٻالپـُري آستان

بابا ٻالپـُري آستان

صبح جا پوڻا اَٺ ٿيا ته جيپ بابا ٻالپري آستان کان سئو کن وال اورتي اچي بيٺي. ماحول ۾ چُپ چپات لڳي پئي هئي، ڪابه پهر موجود ڪونه هئي سواءِ پکيئڙن جي.

هي آستان منگل گر کان ان لحاظ کان مختلف هو ته هتي هلڪي ڦلڪي قدرتي وڻڪار، گاهه ٻوٽا ۽ وڏي ڳالهه ته قدرتي چشمو ۽ ڪُنڀ موجود هو. منگل گِر ۾ سڀ بندوبست هٿرادو آهي پر هتي قدرت جي ڏني کي استعمال ڪيو ويو آهي. چشمي جي پاڻيءَ کي موٽر ذريعي پاڻيءَ جي ٽانڪين ۾ ڀري رکيو وڃي ٿو ۽ ياتري انهن ۾ لڳل نلڪن مان پاڻي پيئن ٿا يا هٿ منهن ڌوئي اندر آستان ۾ سماڌين ڏانهن وڃن ٿا.

اسان به هٿ منهن ڌوئي مکيه گيٽ طرف وڌياسون، جنهن تي لکيل هو، ”شري گرو ٻالپري سِڌ سوائي شِري شِري 108“.

”شري 108“ جي معنيٰ آسر مل کي به معلوم نه هئي، هي آستان جنهن نئه تي واقع آهي، ان جو نالو ”مِٺڙي“ آهي اها مٿي مول کان اچي ٿي. مول جو پاڻي به هتان مَٽ کائي ٿو.

آستاني ۾ اندر گهڙياسون ته در تي گهنڊ ۽ چڙا ٽنگيل هئا. اسان دستور موجب گهنڊ وڄايا. شيواڌاريءَ ته گهنڊ وڄائي وڃي گروئن جي سماڌين کي مٿو ٽيڪيو ۽ انهن جي آڏو هٿ ٻڌي ويهي رهيو. گرو ٻالپري جي ’ڏيکاريءَ‘ واري سماڌيءَ تي به هڪ تختي لڳل آهي:

شري گرو ٻالپري سوائي

ڪي جئه

شيوا ۾ ٻاڻو صاحب سنتوشي پُري ۽

شيوڪ سڀڻي گرو سڌ ٻالپريءَ جا

متي ويساک تاريخ 15 سنبت 2004 ، 1968-4-15

اها شايد هن تمثيلي سماڌيءَ جي ٺهڻ جي تاريخ هئي. هتي گُرو ڀاوان گر سواميءَ جي سماڌيءَ تي به شري 108 لکيل هو. شري ڀاوان پاڻ شري منگل گِر جو استاد هو. اتي ئي گروئن جي سماڌين وٽ شِو پاروتي پوڄا جو بندوبست ٿيل هو. يوني ۽ لنگم اسٿاپن ٿيل هو. آڏو نندي مهراج ڊيوٽي ۾ حاضر هو. هتي لنگم کي ڪارو رنگ ڏنو ويو هو ۽ ان تي شِو جو خاص نشان ٺاهيو ويو هو. سماڌين جو هي جهان ’قديم‘ ڪونه هو. البت هي تيرٿ جي اعتبار کان ڪافي قديم ٿي سگهي ٿو.

ٽڪاڻي جي ٻاهرين ديوار تي ڀڳت ڪبير جا دوها لکيل هئا:

آگ لگي آڪاش ۾، ڇـڙ ڇـڙ پـڙي اڱار،

سنت نه هوتي سنسار ۾، جل سڙتا يه سنسار!

”مالڪ جا عجيب رنگ آهن سائين! ڪنهن سان وير دشمني به ڪونه اٿس.“ آسر مل ديوار تي لکيل هڪ ٻئي دوهي ڏانهن ڌيان ڇڪايو.

ڪبيرا کڙا بازار ۾، سڀ ڪا مانگي خير،

نه ڪسي سي دوستي، نه ڪسي سي بير!

مٺڙي نئه جي هن ڍوري ۾ موجود چشمي کي ’اگهور ڪُن‘ ٿي چيائون. هي اهو ساڳيو ئي لفظ آهي جيڪو هنگلاج کان ٺٽي تائين اڪثر مندرن ۾ ٻڌجي ٿو. هنگلاج طرف اگور ندي ته ڪافي مشهور آهي. ’اگهور ڪُن‘ يا کوهه مڪلي واري ’ماتا مندر‘ ۾ به آهي.

سماڌين کان ٿيندا اسان اڳتي ان طرف نڪرندا آياسون جتان ٽڪر جي ديوارن مان پاڻيءَ جون لارون جهر جهر ڪري ٽمي رهيون هيون ۽ هيٺ چڱڙو ڪنڀ ٺاهي ڇڏيو هئائون. پڪ ئي پڪ اهو پاڻي جبل جي پاڙ مان به ڦٽندو هوندو. هي ’اگهور ڪُن‘ ئي اصل ماڳ هو، جنهن سبب هتي حضرت انسان، هتي الائي ته ڪڏهن کان رخ ڪيو.

هتي بظاهر ڪو قديم ٺڪراٺو ۽ ٻيا آثار ڪونه هئا پر هي پڪ سان ڪافي زماني کان تيرٿ اسٿان رهيو آهي. گهڻو ممڪن آهي ته بابا ٻالپري کان به اڳ هتي ڪن سنياسي جوڳين يا ٻُڌ ڀڪشوئن جا آستانا هجن. هتي جهنگلي وليون، پپر، ڳاڱي ول، سر، ڪُسر، ڊڀ، لئو، سنا، گهوڙا ول ۽ ٻيو جهنگلي گاهه وارياسن ڪنارن تي پکڙيو پيو هو. هڪ هنڌ هڪ شاهي ڪنڊو بيٺو هو (سٺ ستر فٽن کان ننڍو ڪونه هوندو) جنهن جي هيٺان هندو لوڪ چوٽي لاهرائين ٿا. جڻين جي رسم جدا شئ آهي ۽ چوٽي لاهرائڻ جدا ڳالهه آهي. ان ڪنڊي کي ”آئيءَ جو ڪنڊو“ ٿي چيائون، ’آئِي‘ معني ’مائِي‘ يا ’ماتا ديوي‘.

هي هندن جو تيرٿ آهي پر الائي ڇو مونکي هن ماحول ۾ گيتا سان گڏوگڏ گوتم ٻُڌ جا منتر به گونجندا محسوس ٿيا.

هاڻي اسان موٽ کاڌي. آسرمل اسان سان اڳتي سفر تي هلڻ لاءِ به تيار هو. پر اڄوڪي رات اسان کي ڪرچات ۾ ترسڻو هو. گاڏيءَ ٿاڻي احمد خان ڏانهن موٽ کاڌي ته جيئن هن کي واپس پهچائجي. بخاري صاحب ۽ آئون هوٿار جي پاڙ ۾ دائو ڊيم وٽ سائٽ تي لهي پياسون ڇاڪاڻ ته گاڏيءَ کي وري ساڳين پيرن تي موٽ کائڻي هئي. هڪ کبڙ جي ڇانوَ هيٺ دائوءَ جي ڪنڌيءَ تي هن خاموش ماحول ۾ الائي ڪيتريون ڪهاڻيون لڪل هونديون!

جلد ئي جيپ ديوان آسر مل کي ڇڏي موٽي آئي ۽ اڳتي جو سفر شروع ٿيو.